BIJLAGE I CHRONOLOGIE Deze chronologie bevat de gebeurtenissen die relevant zijn voor de historie van het Huis te Breckelenkamp. Elke gebeurtenis wordt voorafgegaan door een zo nauwkeurig mogelijke indicatie van het tijdstip waarop die plaatsvond. Bij elke gebeurtenis wordt verwezen naar de bron van deze informatie of literatuur erover, met uitzondering van algemeen bekende gebeurtenissen en genealogische informatie. Een tussen haakjes geplaatste bron is overgenomen uit de literatuurverwijzing die er aan voorafgaat. Toelichtingen staan tussen rechte haken.
Eind 9de begin 10de eeuw De plaats ‘Breklenkamp’ wordt voor het eerst vermeld in een register van de bezittingen en inkomsten van de abdij Werden. Afdeling A.XXII, p. 247-249, getiteld De officio Grimheri in Eluiteri betreft Twente en bevat de vermelding: ‘In Brakkinghem III homines communiter unus quisque VII de sigl’. Kuile Oork, deel I, nr. 9 (ca. 933 – ca. 966, Goederenlijst van de abdij Werden aan de Ruhr, voornamelijk betreffende goederen in Salland en Twente) [Stuk uit ca. 950 dat weer teruggrijpt op het oorspronkelijk stuk uit ca. 850 (Seyger Gerard Aldenselen in Twinta, p. 92).]
1312
Vermelding van de erven Entie, Goeswininck (Goossinck) en Nijhoff in Breckinchem. De tienden hierover werden door Bentheim afgestaan aan Eilardus de Turri ofwel van den Toorn (vandaar ‘Thornse goederen’). Jungius, p. 104, nr. 51 [Dit verklaart hoe Twickel later aan de tienden over deze erven kwam.]
1315, 1317, 1319-1419
Beleningen van leden van de familie Moerbecke met het hof Morbeck in het kerspel Legden, buurschap Isingort, in 1319 ook met het bij Morbeck gelegen Wechgate. Tot 1355 zijn dit leengoederen van de heerlijkheid Steinfurt, daarna van de abdij Borghorst. Wermert St, p. 64, noot 250 (Bruns, Die ältesten Lehenbücher und Lehenregister der Edelherrschaft Steinfurt, E17, G35/36, H19, O4, P54)
1328
De graaf van Bentheim heeft een nieuw kasteel Dinkelrode gebouwd (het begin van Neuenhaus) en bestemt de grove en smalle tienden over de huizen Alerdinck, Gripinck, Vrylinck, Mathus en Wulveshus in Brekinchem voor de kapel van dit kasteel. Jungius, p. 138, nr. 66 [Deze tienden zijn later in bezit van Bentinck gekomen en werden in 1707 door Adriaan Willem Bentinck aan Twickel verkocht. Door dit bezit had Bentinck jachtrecht in Bentheim.]
1332
Arnold van Schonevelde heeft o.a. het huis Ghosseninch in Brekinchem in leen van de heerlijkheid Bentheim. Jungius, p. 146, nr. 71
1353
De abdis van het stift Vreden beleent Klaas of Nicolaas van Metelen met de erven Lubbertinck te Nortdoring en Brekinchem ton Tyhuiss. Gevers HTw, p. 442, noot 2
1355
De Steinfurter edellieden Ludolf en Boldewin verruilen het leenheerschap over o.a. Morbeck en Wechgate. Het leenheerschap komt toe aan abdis en kapittel te Borghorst. NRWw, Mscr. VII 1322 a + b, fol. 65r en 66v
1391 1 april
‘Hoeve to Brekinchem in der buerschap to Brekinchem met hoeve de Brandehof to Noertdoerninge door Baldewijn van den Laer aan Berend Grave to Bentheim in koop overgedragen.’ Kuile HTw, p. 70 (Veröffentlichungen der Histor.-Kommission der Provinz Westfalen) [Hoeve to Brekinchem is het tegenwoordige erve Scholten. Hoeve de Brandenhof kwam in 1653 in het bezit van de familie Bentinck.]
1400
De familie Moerbecke vestigt zich in Ootmarsum. Wermert St, p. 64
1406
De familie Moerbecke doet afstand van het erf Hoyerinch in het kerspel Osterwick ten gunste van Johann von Asbeck.
Wermert St, p. 64, noot 253
1410
De abdis van het stift Vreden beleent Johann Moerbecke (Johan I Moerbecke) met hoeve Brekinchem ton Tyhuiss en Lubbertinck to Nortdoring die deze had verworven van de Nienborger ‘burgmann’ Claus van Metelen.
Wermert St, p. 64, noot 253
1419
Laatste belening van Moerbecke met Morbeck en Wechgate.
Wermert St, p. 64, noot 250
1419 (tussen 1419 en 6 december 1421)
Moerbecke moet de stambezittingen Morbeck en Wechgate hebben verkocht.
Wermert St, p. 64, noot 250
1421 6 december
Everwin von Götterswick, graaf van Bentheim, verkoopt als voogd van zijn dochter Locke die erfgename van de heerlijkheid Steinfurt is, aan Johann von Asbeck ‘all alsodane recht, ansprake unde leenunge (an den Erben und Gütern Moersbeke) luttich unde groet unde dat Wechgate (…) unde mit den luden, de op den groten Moersbeken sitten unde sin (…), de denstmanne gude sin des gestichtes der werkliken kerken to Borchorst.’
Wermert St, p. 64, noot 250 (Haus Darfeld Asbeck Cl. I Loc. 7 Paket B 15)
1421 14 december
De abdis van Borghorst beleent Johann von Asbeck met de erven en goederen Morbeck en Wechgate. Wermert, p. 64, noot 250 (NRWw, Fstm. Mst. LA Urk. 1324)
1423
Johan I Moerbecke wordt beleend met erve Hermelinck in Hesingen, een Münsters leen.
Raet, Fstm Mst Lehen, 377
1424 – 1454
Johan I Moerbecke is lid van de ridderschap van Overijssel. Mensema RO, p. 123
1426
Johan I Moerbecke wordt beleend met erve Hermelinck, een Münsters leen. Raet,Fstm Mst Lehen, 377
1428
Johan I Moerbecke is burger van Ootmarsum. HCO, Het Burgerboek van Ootmarsum 1396-1542
1439
Johan I Moerbecke verkoopt uitgang (renterecht) van het erf Wierink. Wigger, Inventaris van het huisarchief Herinckhave, 411
1443 14 april
Claes van Milligen verklaart dat hij Seger van Rechter en Johan van Vlederingen heeft beloofd dat hij hen schadeloos zal houden van de borgstelling die zij voor hem hebben gedaan i.v.m. de 115 Rijnse guldens die hij schuldig is aan Johan Moerbecke. Bordewijk en De Raat, Regestenlijst van het huisarchief Almelo 1154-1578, nr. 307
1447 29 augustus
Johan I Moerbecke wordt door de bisschop van Utrecht Rudolf van Diepholt beleend met erve Schure in Halle in het kerspel Ulsen in Bentheim en met de tienden over twee stukken bouwland behorende tot het erf Lubbertinck in Noord-Deurningen. Eijken Rep, nrs.1928 en 1172
1450
Vermelding van een akte waarin Albert, Dirk en Aleid Penninck onder ‘momberschap’ (voogdij) van Johan I Moerbecke hebben verklaard geen aanspraak te zullen maken op een nalatenschap. Doorninck TR, deel I, p. 88, nr.17
1457 20 oktober
Johan I Moerbecke wordt door de bisschop van Utrecht beleend met erve Schure in het kerspel Ulsen in Bentheim en met twee stukken land behorend bij erve Lubbertinck. Eijken Rep, nrs. 1928 en 1172
1458
Johan I en zijn vrouw Aleid Penninck vestigen een jaarlijkse rente van 3 mud rogge uit hun erve en goed Tyge te Breklenkamp. HCO, Archief klooster Sibculo, Cartularium, II, fol. 22 en 22v
1458
Johan I Moerbecke wordt beleend met erve Hermelinck, een Münsters leen. Raet, Fstm Mst Lehen, 377
1460 13 juli
Johan I en Johan Soost verklaren dat zij hebben beloofd de jaarlijkse rente van 4 mud rogge die Sweder, heer tot Voorst en Keppele, jonker tot Almelo, heeft verkocht aan Johan van Vreden, vicaris van het hospitaal te Ootmarsum, uit erve Windevelt te Almelo, jaarlijks in Ootmarsum te zullen leveren als een deel van hun pachtsom. Bordewijk en De Raat, Regestenlijst van het huisarchief Almelo 1154-1578, nr. 419
1461 31 januari
Johan I Moerbecke treedt op als gemachtigde leenman. Doorninck TR, I A, p. 135
1462 1 oktober
Dagvaarding van de gehele bevolking van Ootmarsum voor het veemgericht. Johan I vrijwaart, samen met richter Dijrick van der Heijden en schepenen en raad van Ootmarsum, de vrijschepenen die de stad vertegenwoordigen. Akte met uithangende zegels van Van Heijden, Moerbecke en de stad.
OAO, nr. 306
1466
Goedkeuring door de abdis van het stift Vreden van de in 1458 door Johan I gevestigde jaarlijkse rente.
Gevers HTw, p. 433
1467
Belening van Johan I Moerbecke met erve Hermelinck, een Münsters leen. Raet, Fstm Mst Lehen, 377
1469 16 juni of kort daarvoor
Johan I Moerbecke overlijdt.
1469 16 juni
Wessel Moerbecke, zoon van Johan I, wordt na de dood van zijn vader namens zijn in het buitenland verblijvende broer Frederik door de bisschop van Utrecht beleend met erve Schure in het kerspel Ulsen in de buurschap Halle in Bentheim en met twee stukken land behorend bij erve Lubbertinck in de buurschap Noord-Deurningen, onder voorwaarde dat Frederik zodra hij weer in het land is ‘dit leen terstond Mijnen Heere verzoeken zal’. Doorninck TR, I A, p. 216; Eijken Rep, nr. 1928
1469
Wessel Moerbecke wordt beleend met erve Hermelinck. Raet, Fstm Mst Lehen, 377
1469
(tussen 1469 en 1477) Erve Lubbertinck wordt waarschijnlijk in leen gehouden door Johan Giging. Gevers HTw, p. 465
1475
Het Thyhuis wordt niet in het Schattingsregister genoemd, wat betekent dat Moerbecke het kon vrijen. Schattingsregister [zie ook 1495 en 1499.]
1477
De abdis van het stift Vreden beleent ‘Bernt’ (Berend, Berent) Moerbecke (Berend I), een zoon van Johan I, met het Thyhuis en erve Lubbertinck. Wermert St, p. 63, noot 249 (FSSA, Stift Vreden Akten 98, fol. 23)
1477-1500
Berend I Moerbecke is lid van de ridderschap van Overijssel. Mensema RO, p. 857
1486
Berend I Moerbecke is een van de keurnoten bij een akte. Deze akte bevat een nog gaaf zegel van Moerbecke. Doorninck TR, I A, p. 445
1486 25 februari
Berend I Moerbecke is keurnoot bij de richter van de bisschop van Utrecht. HCO, regest, nr. 524, nr. 146, uit archief klooster Albergen
1488 24 november
Berend I Moerbecke wordt genoemd onderde ‘Keurnoten en Gerichtsluden’ bij een transactie betreffende een erfelijke verkoop van een erf en goed in Ootmarsum, waarvan Alerth van Heijden, richter te Ootmarsum, mededeling doet. OAG, regest, nr. 105, inv.nr. 343
1490 1 maart
Berend I wordt door de abdis van Vreden beleend met Lubbertinck in Noord Deurningen en ‘ten Tyhues’ in Breklenkamp als ‘fünfmarkenlehn’. Gevers HTw, p. 465
1490 12 november
Wessel Moerbecke treedt op als keurnoot. Raet, Akten, nr. 5
1492-1528
Oldenzaal lijdt onder rampen en de Gelderse oorlogen. In 1492 wordt de stad grotendeels verwoest door de Helmichsbrand. Op 10 februari 1510 vindt de inname door de Geldersen en een slachting onder de burgers plaats.
1495
Het Thyhuis wordt niet in het Schattingsregister genoemd, wat betekent dat Moerbecke het kon vrijen. Schattingsregister [zie ook 1475 en 1499.]
1496 14 maart
Berend I Moerbecke wordt genoemd als keurnoot van de richter te Ootmarsum. HAT, nr. 8
1496 10 november
Berend I Moerbecke wordt genoemd als keurnoot van de richter te Ootmarsum. Doorninck TR, deel V, nr. 5
1497 of kort daarvoor
Frederik Moerbecke overlijdt. Eijken Rep, nr. 1928
1497
Berend I Moerbecke wordt beleend met erve Hermelinck. Raet, Fstm Mst Lehen, 377
1497 22 juli
Berend I Moerbecke wordt door de bisschop van Utrecht beleend met erve Schure in het kerspel Ulsen in Bentheim en met de tienden over twee stukken land behorend bij erve Lubbertinck. Hij draagt dit direct over aan zijn broer Wessel Moerbecke. Eijken Rep, nr. 1928
1499
Het Thyhuis wordt niet in het Schattingsregister genoemd, wat betekent dat Moerbecke het kon vrijen. Schattingsregister [zie ook 1475 en 1495.]
1499
Vermelding van het erf Giessinck met als eigenaar Moerbecke.
Snuif, De gewaarde erven in het kerspel van Enschede, p. 158
1500 ca.
Berend I Moerbecke trouwt met Geseke Swaefken genaamd ‘Wonder’.
1518 of kort daarvoor
Wessel Moerbecke overlijdt. Eijken Rep, nr. 1928
1518 21 juli
Berend I wordt door de bisschop van Utrecht beleend met erve Schure in het kerspel Ulsen in Bentheim en met de tienden over twee stukken land behorend bij erve Lubbertinck. Eijken Rep, nr. 1928
1520 (uiterlijk)
De vrijing van riddermatigen wordt beperkt tot hun zaalsteden met bijbehorende goederen. Daarom gaan riddermatigen hun goederenbezit concentreren rondom hun zaalstede. Mensema RO, p. 34
1523 of kort daarvoor
Berend I Moerbecke overlijdt. Eijken Rep, nr. 1928
1523 8 juli
Johan II Moerbecke krijgt uitstel om zijn leengoederen te verheffen (hij is dan nog minderjarig). Eijken Rep, nr. 1928; Doorninck TR, deel V, p. 501
1524
Berend (? moetzijn Johan II) Moerbecke wordt beleend met erve Hermelinck.
Raet, Fstm mst Lehen, 377
1525
Johan II Moerbecke treedt op als hulder voor klooster Weerselo (hij is dan dus meerderjarig). Eijken Rep, nr. 1083
1526 26 februari
Johan II wordt door bisschop Hendrik beleend met erve Schure in het kerspel Ulsen in Bentheim en met de tienden over twee stukken land behorend bij erve Lubbertinck. Eijken Rep, nr. 1928; Doorninck TR, deel V, p. 543
1529 23 mei
Johan II huwt met Anna Reyners, dochter van Geert Reyners, burgemeester te Deventer (overl. 1542) en Griete Goesen ten Toorne (overl. 1541).
1530 ca.
Vrijing van meerdere zaalsteden door een riddermatige wordt niet meer toegestaan. Hierdoor gingen riddermatigen hun zaalsteden verplaatsen en hun goederen concentreren op één plaats. Mensema RO, p. 34
1531 21 november
Johan II Moerbecke is als riddermatige op de landdag binnen Oldenzaal. Doorninck KV, p. 139 e.v./Mensema RO, deel II, nr. 221
1531 24 november
Johan II Moerbecke wordt door Karel V beleend met erve Schure in het kerspel Ulsen in Bentheim en met twee stukken land behorend bij erve Lubbertinck. Eijken Rep, nrs. 1928 en 1172 (‘tot 1604 als nr. 1928’)
1532 ca.
Berend II, zoon van Johan II Moerbecke en Anna Reyners, wordt geboren (zie 1557).
1532 22 augustus
Johan II Moerbecke wordt verschreven op de landdag van Deventer waar ook de grote claring van schade en schuld plaatsvindt. Doorninck KV, p. 164/Nagge Historie van Overijssel, deel II, p. 143 en 144
1533
Johan II Moerbecke lost een rente af met behulp van een schenking van zijn grootouders van moeders kant. Seyger, Hanzerijkdom, armen- en ziekenzorg in Twenthe, p. 250 en 251
1533 30 juni
Johan II aanwezig op de claringe te Vollenhove. Doorninck KV, p.189 e.v.
1534
Hendrik Bentinck geboren, zoon van de in 1533 gehuwde Johan (Jan) Bentinck en Hendrina van Averenck. Ablaing, p. 71
1536
De lijst der rotmeesters van Ootmarsum bevat de regels: ‘Joes Huusken van Covordes huus to Moerbecke Jasper van Moerbeckes huus to h.(er) Lubberts hues’. OAO, nr. 145, stadsrekening 1536 [Waarschijnlijk was ‘Moerbeckes huus’ gelegen aan de Schiltstraat of de Grote straat.]
1539 27 september
Johan II Moerbecke verschreven op de landdag van Overijssel. Raet, Fstm Mst LA 491, 79
1539
Johan II Moerbecke overlijdt. Eijken Rep, nr. 1083
1540
Kerstin Olthus wordt als ‘momber’ (voogd) van de kinderen van de overleden Johan II Moerbecke beleend met erve Hermelinck. Raet, Fstm mst Lehen, 377 [Olthus is tegenwoordig Althaus in Nordwalde.]
1540 13 juli
Geerth Reyners en zijn vrouw Margarita verklaren dat hun dochter Anna, weduwe van Johan II Moerbecke, het erf en goed Lovelinck als een huwelijksgift gekregen heeft. Mensema Inventaris van het archief van het Huis Oldhagensdorp te Vollenhove 1262-1862, regestnr. 249
1541
Belening door de abdis van Vreden van Berend II Moerbecke, de minderjarige zoon van Johan II, met de ‘Overijsselse’ leengoederen van Johan II onder hulderschap van Arend Schulte. Gevers HTw, p. 434
1544
Arnold I graaf van Bentheim en Steinfurt gaat over tot de Augsburgse geloofsbelijdenis (leer van Luther, Bentheim wordt protestant). Visch, Geschiedenis van het Graafschap Bentheim, p. 149
1546 2 april
De nog onmondige Berend II Moerbecke wordt na de dood van zijn vader Johan II beleend met de Schure in Halle en met twee stukken land behorend bij erve Lubbertinck. De naam van de hulder is niet ingevuld, er is wel ruimte voor invulling opengelaten. Eijken Rep, nrs. 1928 en 1172 (‘tot 1604 als nr. 1928’)
1546 3 april
Anna Reyners, weduwe van Johan II Moerbecke, wordt beleend met erve Loevelinck te Oud Ootmarsum. Eijken Rep, nr. 1180 [Dit erf komt van haar grootmoeder Jutte die het van haar vader Roelof van Bevervoerde had ontvangen. Zo is dit erf in eigendom van de familie Moerbecke gekomen.]
1546 7 april
De Ridderschap en Steden van Overijssel komen overeen ‘dat geen riddermatige, inheemsch of uitheemsch, erven of goederen vrijen mag, waarop hij timmert of zijn woonstede neemt, tenzij het vanouds riddermatige hofsteden geweest zijn, zoodat men voortaan geen nieuwe meer maken zal’. Doorninck KV, p. 399 e.v. (Acten van Claringe van 2 April tot 8 Juny 1546, nr. F 6Vº)
1546 10 april
De Ridderschap en Steden van Overijssel komen overeen ‘dat alle riddermatigen, die tot alle landdagen en claringen verschreven worden en verschijnen, schattingvrij zullen zijn voor hun zaalsteden in het land, welke zij met hun huisgezin bewonen; zoo daarbij geen bouwerij, meijerij of weidinge behoort zal hij één zijner erven mogen vrijen; die geen zaalsteden hebben, mogen één erve vrijen in het land hunner woonstede’. Doorninck KV, p. 408 (Judiciaal Register van den Keys. Mat. Hoffgericht der Lantschap van Overijssel … van 16 Oct. 1541 – 15 Nov. 1548, nr. E XLVIII)
1547
Anna Reyners, weduwe van Johan II, wordt door het Huis Almelo beleend met de ‘Grommert ofte de Grome’. Mensema en de Raat, Leenrepertorium van het huis Almelo, nr. 188, richterambt Oldenzaal/buurschap Denekamp De Grommert
1557 24 mei
Berend II Moerbecke wordt beleend met de Schure in Halle en met twee stukken land behorend bij erve Lubbertinck. Eijken Rep, nr. 1928 [Berend II is dan dus meerderjarig.]
1557 24 mei
Anna Moerbecke (Reijners) wordt beleend met erve ‘Ludolvinc (Loevelinck) to Olde Ootmersum’ na opdracht door haar broer Jacob Reijnders. Hulder is haar zoon Berend II. Eijken Rep, nr. 1928
1560
Berend II Moerbecke wordt verschreven op de landdag. Wermert St, p. 65
1560
Berend II Moerbecke wordt beleend met erve Hermelinck. Raet, Fstm Mst Lehen, 377
1560 12 oktober
Johan van Dedem erft van zijn ouders bij erfverdeling de erven Wassinck, Albertinck, Buirwinkel en Nijhoff gelegen te Breklenkamp.
NL-HaNA, Collectie 046 Van Dedem van Gelder (Aanwinst 1931), 1375-1877, Inventaris van het Archief van het Geslacht van Dedem 2.21.049, nr. 2 [De erven Wassinck, Albertinck en Nijhoff gaan in 1590 door huwelijk over op Arent Moerbecke, zie 1590 ca.]
1561
Berend II Moerbecke legt voor de Vredense leengoederen de leeneed af. Gevers HTw, p. 465
1562 28 jan
Berend II verschijnt als riddermatige op de landdag.
Mensema RO, deel II, nr. 329
1563
Berend II verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1564
Berend II verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1564
Berend II verkoopt het erf Gronhaer in De Lutte aan Wolter van Heijden. Copieboek, nr. 47
1564 ca.
Johan III Moerbecke huwt met Anna van der Marck. Eerste bouw van een edelmanswoning voor de Moerbeckes op de plaats van het Thyhuis.
1564 15 maart
Berend II (‘Bernt’) Moerbecke wordt beleend met de ‘halve tiende toe Heinrikinc’ in Lemselo. Copieboek, nr. 50/Eijken Rep,nr. 828
1564-1565
Everhard van der Marck bouwt het Huis Stevening op een leengoed dat toen nog van Philips II was, maar in 1578 van de Staten van Overijssel. NRWw, Fstm. Mst. LA 491, 79 [De boerenbewoners van het erf waarop het Huis Stevening wordt gebouwd worden door Everhard afgekocht en naar een voor hun gebouwd nieuw huis verwezen. (Wermert St, p. 53).
1565
Berend II Moerbecke verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1566
Berend II Moerbecke verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1567
Berend II Moerbecke verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1567 ca.
Sophia Moerbecke, dochter van Johan III Moerbecke en Anna van der Marck, wordt geboren.
1569
Berend II verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1569
Hendrik Bentinck treedt op als richter van Arnhem en Veluwezoom. AAU, deel 37, p. 158
1569/1570
Anna Reyners overlijdt. Kerkboek Ootmarsum
1570
Berend II Moerbecke verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1570
Hendrik Bentinck verzoekt inlichting omtrent ‘zekere beeldstormers’ aan de magistraat van Nijmegen. AAU, deel 37, p. 279
1571
Berend II Moerbecke verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1571
Berend II Moerbecke legt voor de Vredense leengoederen de leeneed af. Gevers HTw, p. 434
1571 11 juli
Johan III Moerbecke wordt als riddermatige op de landdag van Overijssel verschreven. Mensema RO, deel II, nr. 382
1572 9 februari
Hendrik Bentinck wordt benoemd tot drost van Overveluwe. GldA, Regesten 2563
1572 8 maart
Aantekening dat Johan III is gehuwd met Anna van der Marck. SA Münster causa civilis 2034
1572 5 juni
Hendrik Bentinck krijgt opdracht met 25 soldaten naar Elburg te gaan om daar alle inwoners opnieuw trouw aan de koning te laten zweren. GldA, Regesten 2718
1572 15 november
Don Frederick van Toledo richt in Zutphen een bloedbad aan. Daarna geven Zwolle, Kampen en Hasselt zich vrijwillig over.
1572-1573
Geuzenbenden trekken door Twente en richten grote schade aan.
1573 25 augustus
Belening Tundecke Moerbeke met het Almelose leen Groeneman onder hulderschap van haar man Jan van der Marcke. Mensema. Leenrepertorium van het huis Almelo, nr. 188: richterambt Oldenzaal/buurschap Denekamp De Grommert
1574
Berend II Moerbecke verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1575
Berend II Moerbecke verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1576
Berend II Moerbecke verschijnt als riddermatige op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1576
Adolph van der Marck, broer van Anna, overlijdt. Wermert St, p. 126
1576 4 november
Spaanse furie in Antwerpen.
1576 8 november
Pacificatie van Gent.
1577 5 oktober
De Staten-Generaal keurt Rennenbergs stadhouderschap van Overijssel goed. In Overijssel wordt de benoeming nog betwist. Reitsma, p. 122 e.v.
1577 20 oktober
Brief van Hendrik Bentinck over het wachthouden tegen het ‘vyandelyke’ garnizoen binnen Kampen. Bondam, deel IV, p. 26 e.v.
1578
Berend II Moerbecke verschijnt op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329; Doorninck Gesl deel I-V Zwolle 1869-1871
1578
Johann van der Marck, broer van Anna, overlijdt waardoor Anna van der Marck erfdochter wordt. Wermert St, p. 126
1578
Johan III Moerbecke en Anna van der Marck, die tot die tijd het Huis te Breckelenkamp bewoonden, krijgen i.v.m. het overlijden van beide broers van Anna het Huis Stevening toegewezen. Wermert St, p. 63, noot 245 (NRWw, Fstm. Mst. LA 491, 79)
1578 10 december
In een brief aan de stadhouder en regering in Münster verzoekt Everhard van der Marck om zijn schoonzoon Johan III Moerbecke te erkennen als lid van de Münsterse ridderschap. NRWw, Fstm. Mst. LA 491, 79 en 57
1579
Berend II Moerbecke wordt als riddermatige verschreven op de landdag. Mensema RO, deel II, nr. 329
1579
Berend II en zijn vrouw Bia van Barmentlo vestigen een rente op hun erf Asbroeck in Beckum. HAT, nr. 5350 [Het erf komt van de familie Van Barmentlo. In 1551 vestigde Jurgen van Barmentlo er een rente op (HAT, nr. 3839).]
1597
Johan III Moerbecke wordt in zijn hoedanigheid van Münsterse leenman door een ‘Vikarie’ in Wüllen (dus op grond van leenrecht en niet landrecht) gesommeerd zich met harnas en paard gereed te houden.
Wermert St, p. 66, noot 255 (NRWw, Fstm. Mst. LA 56, 1)
1579 6 januari
Unie van Atrecht.
1579 23 januari
Unie van Utrecht, niet ondertekend door Overijssel.
1579 18 maart
Op de Münsterse landdag worden definitief de criteria vastgesteld voor het recht op vrijstelling van sinds 1517 onbebouwd gebleven erven. De huizen Stevening en Gosling worden als niet-vrijgesteld aangemerkt, Huis Reinerdingh op verzoek van Johan III Moerbecke wel. Wermert St, p. 62
1579 augustus
De Staten van Overijssel vragen Rennenberg toestemming de boeren te bewapenen.
1579 november
De Staten van Overijssel kopen de bevelhebbers van de Staatse troepen af.
1579 december
De graaf van Hohenlohe keert terug in Overijssel. Begin van de boerenopstand.
1580
Berend II Moerbecke moet zijn overleden. Zijn zoon Berend III wordt namelijk, na het overlijden van Berend II, ‘postumus’ geboren. Mensema RO, deel II, nr. 329
1580
Splitsing van de vier kwartieren van Gelderland in Spaans Gelre: het Overkwartier (Roermond genoemd) en de drie Nederkwartieren die Staats worden (Arnhem of de Veluwe, voorheen het kwartier van de Bentincks, Zutphen en Nijmegen). Moorman van Kappen, Van Hertogdom Gelre tot Provincie Gelderland, p. 63 e.v.
1580 ca.
De benaming ‘havezate’ wordt gangbaar; voordien werd het woord ‘zaalstede’ gebezigd.
1580 1 januari
Hendrik Bentinck wordt benoemd tot drost van de gehele Veluwe. GldA, Regesten 3518
1580 13 januari
Van Hohenlohe valt de boeren bij Raalte aan. De Staten van Overijssel mobiliseren de plattelandsbevolking tegen Van Hohenlohe.
1580 28 januari
Brief van Jan Uurd, luitenant-stadhouder van Overijssel voor de Spanjaarden, aan Parma waaruit blijkt dat Parma Jan Uurd en Hendrik Bentinck heeft opgedragen contact te leggen met de Malcontenten. Reitsma, p. 208, noot 4 (ARA, Papiers de l’état et de l’audience 1793-3)
1580 februari
De boeren verjagen de troepen van Van Hohenlohe uit Overijssel.
1580 28 februari
In een appendix bij een brief van Jan Uurd aan Parma staat dat de drost van de Over-Veluwe (Hendrik Bentinck) de Staatse zijde is toegedaan en dat hij de boeren niet wil aanvoeren. Reitsma, p. 201 (ARA, Papiers de l’état et de l’audience 1793-3)
1580 maart
Parma verplaatst de residentie van het Hof van Gelre van Arnhem naar Roermond. Berkvens Plakkatenlijst Overkwartier 1665-1794, deel I, p. 4 e.v.
1580 3 maart
De graaf van Rennenberg, voor de Staten gouverneur en stadhouder van Friesland, Groningen, Overijssel, Drente, Twente en Lingen, loopt over naar de kant van de Spanjaarden. Ros, p. 189 e.v.
1580 7 maart
Belening van Tundecke Moerbeke met het Almelose leen Groeneman onder hulderschap van haar man Jan van der Marcke. Mensema, Leenrepertorium van het huis Almelo, nr. 188, richterambt Oldenzaal/buurschap Denekamp De Grommert
1580 17 maart
Van Hohenlohe verslaat de boeren bij Doetinchem.
1580 15-17 juni
Zwolle wordt veroverd door de boerenopstandelingen met behulp van lokale koningsgezinden. Staatse troepen uit Kampen heroveren de stad.
1580 17 juni
Van Hohenlohe wordt verslagen bij Hardenberg door de Spanjaarden onder aanvoering van Maarten Schenk.
1580 6 juli – 4 mei 1581
Een oude zaak met de erven van de vroegere drost,Willem van Scherpenzeel, aangaande de overdracht van het drostambt aan Hendrik Bentinck wordt opgerakeld, kennelijk met het doel Hendrik als drost te kunnen ontslaan.
GldA, Regesten 4321, 4326, 4328, 4337, 4681, 4694
1580 24 september
Oldenzaal wordt veroverd door Rennenberg.
1580-1597
Hoogtepunt van de oorlog in Twente.
1581
Everhard van der Marck, vader van Anna, overlijdt. Wermert St, p. 126
1581 19 mei
Hendrik Bentinck wordt ontslagen als drost van de Veluwe. GldA, Regesten 4718
1581 na 19 mei
Hendrik Bentinck wordt benoemd tot gouverneur van Venlo.
1581 juli
Regionale Staatse milities lijden een zware nederlaag bij Goor tegen de Spanjaarden onder Maarten Schenk.
1581 26 juli
‘Acte van Verlatinghe’, waarmee de heerschappij van de Spaanse koning wordt afgezworen (Overijssel heeft de koning nooit afgezworen).
1582 ca.
Sophia Moerbecke huwt met Hendrik Bentinck tot Leeuwenberg. [Door dit huwelijk verkrijgt de familie Bentinck later het Huis te Breckelenkamp.]
1583 8 april
Johan III Moerbecke schrijft een brief aan de ‘Postulat und Administrator des Stifts Münster’ Johann Wilhelm Herzog von Jülich-Cleve-Berg met het verzoek hem te erkennen als riddermatige. NRWw, Fstm. Mst. LA 491, 79
1584
Johann III Moerbecke heer van Stevening verkrijgt het burgerrecht in Ahaus. Wermert Chr, p. 30, noot 14 (Kohl, Das Bürgerbuch, p. 30, nr. 371)
1584 19 september
Overijssel, Drente en omstreken worden door de Staten Generaal tot prijs van het leger verklaard.
1590 ca.
Arent Moerbecke huwt met Gerberga van Dedem, erfdochter van Johan van Dedem. [Hierdoor verkrijgt hij de belangrijke Breklenkampse erven Nijhoff, Albertinck en Wassinck, zie 1560 12 oktober.]
1591
Prins Maurits verovert Deventer.
1591 voor 29 november
Hendrik Bentinck en Sophia Moerbecke keren terug op de Leeuwenberg. [zie 29 november 1591.]
1591 29 november
In een missive van ‘die van Harderwijk’ aan het Hof van Gelre en Zutphen is een verzoek opgenomen om Hendrik Bentinck geen toestemming te geven zich onder sauvegarde op de Veluwe te vestigen. GldA, Regesten 6814
1592
Steenwijk, Coevorden en Ootmarsum worden door prins Maurits ingenomen.
1592 7 januari
Missive van het Hof van Gelre en Zutphen aan prins Maurits met het verzoek de sauvegarde van Hendrik Bentinck in te trekken. GldA, Regesten 6739
1592 25 januari
Prins Maurits bericht het Hof van Gelre en Zutphen dat hij Hendrik Bentinck nooit sauvegarde heeft verleend. GldA, Regesten 6749
1593
Ootmarsum en Huis Saasveld worden heroverd door de Spanjaarden. Willem Lodewijk van Nassau legt de vesting Bourtange aan.
1593 22 april
Johan III Moerbecke ondertekent de rekening van de kerk te Ootmarsum over het jaar 1592. Kerkboek Ootmarsum
1593 9 mei
Het Hof krijgt bericht dat Hendrik Bentinck op last van het kwartier van Nijmegen sauvegarde is verleend. GldA, Regesten 6817
1593-1594
Spaanse troepen trekken plunderend door het land.
1594
Spaanse troepen geven het beleg van Coevorden op en trekken plunderend naar Denekamp. Twente blijft Spaans.
1597
Prins Maurits verovert Oldenzaal, Ootmarsum en Lingen en drijft de Spanjaarden tot ver in Duitsland.
1597-1605
Staatse troepen plunderen Twente.
1598
Johan III Moerbecke wordt nog ‘Heer van Breckelenkamp’ genoemd. Wermert St, p. 66 en noot 260
1600 8 juli
Laatste vermelding van Hendrik Bentinck. Kort hierna sterft hij. GldA, Regesten 8829
1601
Johan III Moerbecke overlijdt.
1601-1602
Aanleg Verpondingsregister van Twente. Verpondingsregister
1602
Spinola, opvolger van Verdugo, arriveert in Nederland.
1603 24 november
Arent Moerbecke wordt na de dood van zijn vader Johan III beleend met erve ‘Ludolvinc (Loevelinck) to Olde Ootmersum’. Johan III was na het overlijden van zijn moeder Anna Moerbecke zelf niet meer in de gelegenheid zich te laten belenen. Eijken Rep, nr. 1180
1604 13 januari
Berend III Moerbecke wordt na de dood van zijn vader Berend II beleend met de tienden over twee stukken land behorend tot erve Lubbertinck te Noorddeurningen en met de Schure in Halle. Eijken Rep, nrs. 1172 en 1928
1604 25 maart
Anna van der Marck wordt beleend met het Huis Stevening, haar zoon Arent is hulder. Eijken Rep, nr. 2004
1605
Lingen en Oldenzaal worden heroverd door Spinola.
1605 e.v.
Alleen Deventer, Zwolle en Kampen zijn in Staatse handen. Twente is nog helemaal Spaans, Salland bijna helemaal.
1606 18 juli
Door bemiddeling van vrienden sluiten de erfgenamen van Johan III en Berend II Moerbecke in Oldenzaal een overeenkomst over de verdeling van de nagelaten goederen. NLWw Fstm. Mst. Lehen 377
1606 na 18 juli
Erica Moerbecke wordt beleend met het Thyhuis, hulder is Arent Moerbecke. Arent, aan wie Stevening is toebedeeld bij de overeenkomst over de nalatenschap, doet direct daarop hulde en eed wegens het Thyhuis ten behoeve van zijn zuster Erica. Mensema HTw, p. 434
1608 8 maart
Everhard Bentinck is getuige bij het opstellen van een akte betreffende de familie Van der Marck. Raet, Akten 49, fol. 36v [Op dat moment is hij meerderjarig, zijn ouders moeten dus ca. 1582 gehuwd zijn.]
1609-1621
Twaalfjarig Bestand.
1610 14 maart
Berend III Moerbecke wordt, als eigenaar en bewoner van havezate Noorddeurningen, toegelaten op de statenvergadering. Doorninck Gesl, p. 45 en 46
1610 2 december
Berend III Moerbecke huwt met Ermgart van Berreveld, dochter van Christiaan van Berreveld en Isabella Bentinck.
1611
Anna van der Marck overlijdt.
1611 11 maart
Arent Moerbecke wordt beleend met het Huis Stevening. Eijken Rep, nr. 2004
1611 17 april
Berend III Moerbecke wordt verschreven in de ridderschap van Overijssel. Mensema RO, deel II, nr. 467
1611 ca.
Adolff Wilhelm Moerbecke, zoon van Arent Moerbecke van Stevening en diens tweede vrouw Anna Clevorn, wordt geboren. [Adolff is de schrijver van de Chronik.]
1612
Bia van Barmentlo bezoekt vanwege haar erven Lubbertinck en Heyveldinck de holting van Noord Deurningen. Markeboek Nd/ Singraven deel III, p. 169 en noot 29
1612
Ferdinand von Bayern wordt benoemd tot aartsbisschop van Keulen en vorstbisschop van Hillesheim, Luik en Münster.
1612 ca.
Everhard Bentinck huwt met Euphemia (Femme) van der Marck, dochter van Geert van der Marck en Sofia Valck.
1612 14 oktober
Berend III sluit met mederiddermatigen in het richterambt Ootmarsum een overeenkomst over de vrijing van zijn erf Lubbertinck. Wigger, Inventaris van het huisarchief Herinckhave te Fleringen, nr. 397 (transcript opgenomen in de bijlage Stukken)
1612 22 november
Arent Moerbecke schrijft een brief aan de familie Bentinck tot Breckelenkamp over de vrijwaringsrechten van het Huis te Breckelenkamp. Raet, Akten 5 (transcript opgenomen in de bijlage Stukken)
1613
Akte waarbij Arent Moerbecke en Seijna Schwaveken aan ‘Helmich Krues en Hille e.l.’ een jaarrente van een mud zaailand gelegen in de Nutter Es zullen overdragen. OAO, nr. 565
1614 9 juli
Erica Moerbecke huwt met Otto van Voorst tot Diemen. Mensema RO, p. 312 [Erica en Otto zijn stamouders van het geslacht van Voorst tot Voorst. Een zoon van een broer van Otto, genaamd Jasper van Voorst, huwt in 1659 met Sybilla van Camont, zuster van Lucretia (vrouw van Gerard Adolph).]
1615 31 maart
Otto van Voorst bedeelt zijn vrouw Erica Moerbecke levenslang met erve Wilminck te Reutum. Eijken Rep, nr. 1189
1615-1636
Berend III, kapitein, verschijnt op de holtingen van Noord-Deurningen. Markeboek Nd
1616 13 september
Everhard Bentinck leent aan Jurgen Scholten 40 daalder zodat deze een schuld uit 1614 kan aflossen. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1617 26 februari
De boermannen van de marke Brecklenkamp verkopen, met toestemming van de ‘Goedsheren’, aan Joncker Everhard Bentinck een ‘uitdrift Suirmans woninge met 7 mudde bouwlant 3 schepel gaerdenlant en 1,5 dachwerk hoylant (aan die Ruijtersmaet)’ met alle rechten daaraan in de marke verbonden. HAT, nr. 6496
1619 of eerder
Grete Moerbecke, dochter van Arent, huwt met Wolter van Hövell tot Hoicking. Mensema RO, p. 159
1619
Grete Moerbecke overlijdt in het kraambed. Mensema RO, p. 159
1619 7 oktober
Het verzoek van Everhard Bentinck om tot de landdag te worden toegelaten wordt – samen met de verzoeken van onder meer Adolf van Raesfelt – verwezen naar de eerstvolgende landdag, omdat ‘de gedeputeerden der Steden op dusdanige zaken niet waren gelast’. Doorninck Gesl, p. 43
1620
Bia van Barmentlo procedeert tegen Johan Rammelman en Isaack van Utterwyk over de erven Oostervelt, Wesselinck en Giessinck. Snuif, p. 104
1621 ‘
Reinard Moerbeke’ (bedoeld is Berend III Moerbecke) verklaart met enige andere riddermatigen protestant te zijn om op de provinciale vergadering te worden toegelaten. Geerdink, p. 464, nr. 27
1621
Akte van vestiging door ‘Bernhard Moerbeek’ (Berend III Moerbecke) van een jaarlijkse rente op erve Asbroeck in Beckum. HAT, nr. 3842
1621
Everhard is lid van de Spaanse ridderschap van Overijssel. Ablaing, p. 71
1621 30 juni
Berend III verschijnt namens het Moerbeckehuis te Noord Deurningen op de landdag van Overijssel. Doorninck Gesl, p. 86
1621 30 juni
De katholieke edelen worden op last van de generaliteit verwijderd uit de ridderschap van Overijssel. Doorninck Gesl, p. 83
1622
Edzard van der Marck en zijn zwager Everhard Bentinck krijgen een erfenis van hun oom.
Doorninck Gesl, p. 28
1622 1 november
Troepen van generaal von Mansfeld vallen het stift Münster binnen en plunderen het Huis Stevening. Wermert St, p. 70 en 71
1623
Duitse troepen plunderen Denekamp.
1624
Spaanse troepen plunderen de ommelanden van Groningen.
1624 ca.
Haselünne gerekatholiseerd. Bölsker-Schlicht Franz, Die Gegenreformation im münsterschen Amt Meppen (in: Krieg – Konfessionalisierung – Westfälischer Frieden), p. 157 e.v.
1625 20 juli
Jurgen Scholten leent van Everhard Bentinck 20 daalders met als onderpand zijn ploegdeel en geeft als rentevergoeding een stuk land, het ‘Werstucke’, in gebruik. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1625 7 december
Marten Bentinck tot Leeuwenberg, de oudere halfbroer van Everhard, overlijdt. Ablaing, p. 71
1625 ca.
Everhard Bentinck en Euphemia van der Marck breiden het Huis te Breckelenkamp uit. [De wapensteen boven de linkerdeur in de hoofdgevel bevat nog net leesbaar het jaartal 1625. Onder de steen is in grotere letters en duidelijker het dubbele jaartal 1633/1637 aangebracht; zie 1637.]
1626
Belening van Berend III met het het Almelose leen Groeneman na de dood van Tundeke Moerbecke. Mensema, Leenrepertorium van het huis Almelo, nr. 188, richterambt Oldenzaal/buurschap Denekamp De Grommert
1626
Lucretia Catherine van Camont wordt geboren te Walcourt (in het huidige België).
1626 e.v.
Everhard Bentinck treedt de hele eerste helft van de 17de eeuw actief op in de marke, later als markerichter. Markeboek Br
1626 15 maart
Vermelding van ‘luitenant Bentinck’ (Everhard) te Lage. Hij assisteert de commandant van Lage, Freiherr von Ketteler, bij het bijleggen van een onenigheid tussen jongelui uit Neuenhaus en soldaten uit Lage. NLAo Stadsarchiv Neuenhaus Depositum 61b, nr. 517
1626 juli
Oldenzaal wordt heroverd door Frederik Hendrik van Nassau.
1626 16 juli
De burcht van Lage wordt opgeblazen door Staatse troepen.
1626 14 september
Everhard Bentinck wordt beleend met erve Goossinck. Raet, Akten 48, fol. 34
1628
Akte van verkoop van erve Asbroeck door Berend III Moerbecke aan Johan van Raesfelt. HAT, nr. 3843
1628
Everhard Bentinck leent samen met Euphemia van der Marck 100 daalder aan de marke Breckelenkamp om de markegenoten in staat te stellen dat bedrag gezamenlijk aan Jurgen Scholten door te lenen, zodat die al zijn achterstallige schulden kan betalen, tegen onderpand aan de marke van alle levende en vaste goederen. Als er door wat voor oorzaak dan ook niet betaald kan worden, staan alle boeren van de marke garant, inclusief de twee erven Goossinck en Albertinck van Everhard. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1628
Interim van Roozendaal tussen de Republiek en Spanje. Oldenzaal wordt weer katholiek.
1629-1636
Everhard Bentinck doet gemiddeld voor 100 gulden per jaar inkopen bij een stoffenhandelaar en passementwerker in Zwolle. HCO, Stadsarchief van Zwolle, nr. 3307
1630 ca.
Datering van de afwijkende (meest noordelijke) balk aan de zoldering van de opkamer in het Huis te Breckelenkamp. Vink, Het dateringsonderzoek van de noordvleugel van het kasteel Breklenkamp
1630 e.v.
Johan II van Raesfelt koopt goederen terug, o.a. de Thornse goederen in de graafschap Bentheim. Haverkate, Twickel bewoond en bewaard, p. 33
1632
Interim van Roozendaal door de Republiek opgezegd. Lingen wordt door de Spanjaarden ontruimd en de katholieke godsdienst wordt in Oldenzaal verboden.
1632-1659
Berend III Moerbecke is holtrichter van de marke Lattrop en Tilligte, Everhard Bentinck is van diezelfde marke ‘holtrichter wegen Graflichen Herrn zu Bentheim’. Markeboek LT [Everhard moet dus, behalve van erve Scholte Lubberinck, ook eigenaar of pandhouder zijn geworden van erve Stokke.]
1633
De Staten van Overijssel verbieden het Agnesklooster te Oldenzaal om nieuwe novicen aan te nemen. Hinke, Dat coevent toe Oldenzal, p. 90
1633 – 1637
Bouwtijd van de hoofdvleugel van het Huis te Breckelenkamp tot de bouwnaad rechts van het middelste kruiskozijn. Opmetingstekeningen G. van Arragon, 1942
1634 21 juli
Twickel koopt de heerlijkheid Lage. Flodorf, Deductie en klaar vertoogh
1635 11 juli
In opdracht van Eustachius graaf van Croy en zijn vrouw wordt Johan van Raesfelt beleend met de heerlijkheid Lage en onderhorige goederen. Eijken Rep, nr. 1899
1636
Berend III, de laatste mannelijke Moerbecke in Nederland, overlijdt. Mensema RO, nr. 467
1636
Otto van Voorst, echtgenoot van Erica Moerbecke, overlijdt. Mensema RO, p. 312
1636
Anna Sophia Bentinck (dochter van Everhard) is ingetreden in het Agnesklooster te Oldenzaal volgens een lijst, opgemaakt op 14 oktober 1637, van de zusters die toen in het klooster aanwezig waren. Met de vermelding dat zij pas anderhalf jaar tevoren in het klooster was gekomen. Hinke, Dat coevent toe Oldenzal, p. 90
1636
Bernard von Westerholt-Hackfurt zu Lembeck met een eigen regiment onder bevel van von Gallasch. http://de.wikipedia.org/wiki/Schloss-Lembeck (laatste raadpleging 2 maart 2010)
[Bernard was getrouwd met Sophia van Westerholt tot Alt en Haselünne die het huis Haselünne in de familie heeft gebracht. Bernard was de grootvader van Anna Maria van Westerholt die in 1712 trouwde met Riquin Ignatius Bentinck.]
1637
Datering van de schouw in de grote zaal van het Huis te Breckelenkamp. Plaatsing van de muursteen met het dubbele jaartal 1633/1637 onder de wapensteen in de westgevel. Jaartalankers in de noordgevel.
1638
De abdis en enige juffers van het stift Wietmarschen schenken ‘glazen’ aan Everhard Bentinck voor het Huis te Breckelenkamp. Raet, Akten 48, 29v, 30
1638
Christina, dochter van Berend III wordt door het stift Vreden beleend met ‘Lubbertinck oder Morbeck (…), so eine adliche Hoffesaeth ist’. Gevers HTw, p. 466
1638 19 november
Bernard van Westerholt-Hackfurt zu Lembeck sneuvelt bij de belegering van de stad Vechta in de strijd tegen de Zweden. http://de.wikipedia.org/wiki/Schloss-Lembeck (laatste raadpleging 2 maart 2010)
1638 december
Bisschop Ferdinand van Münster neemt op zich om voor de achterblijvende kinderen van Bernard van Westerholt-Hackfurt zu Lembeck te zorgen. Een van die kinderen was de toen twaalf jaar oude Herman Otto van Westerholt, vader van Anna Maria (zie 1636). http://de.wikipedia.org/wiki/Schloss-Lembeck (laatste raadpleging 2 maart 2010)
1639
Arend Moerbecke tot Stevening overlijdt. Wermert St, p. 129
1639
Everhard Bentinck wordt beleend met ‘dem guht Tyehauss alias Brucherinck oder Brecklenkampf’. Gevers HTw, p. 434
1640 3 mei
Everhard Bentinck geeft als pandheer Johan Scholten toestemming om 90 daalder op te nemen van Rolef Luijckens om daarmee zijn schulden te voldoen. Luijckens krijgt als rentevergoeding in gebruik ‘een mate van 2 dagmaat de Passemaete’ gelegen aan het Hamsloe. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1640 7 september
Herman Hendrik Bentinck huwt met Josina van Asschenberg, weduwe van Johan van Hövell, dochter van Aldenbockum van Asschenberg en Swedertje van Almelo. Doorninck Gesl, p. 109
1641 7 januari
Brief van Petronella van Bronckhorst en Batenburg vanuit slot Wolfrath aan Gerard Adolph Bentinck (Petronella is zijn tante). Uit de adressering blijkt dat Gerard Adolph luitenant is in het keizerlijke regiment van Gallas. Raet, Akten 102
[Slot Wolfrath is eigendom van Petronella’s zoon Philip. De familie bezit later ook kasteel Limbricht.]
1641
Everhard Bentinck wordt genoemd als pandhouder van de Scholtenhof te Breklenkamp. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1641 30 juli
Everhard Bentinck lost een oude schuld af gemaakt door Lambert Scholten in 1602 onder behoud van een stuk grond, de ‘Westermors’ genaamd, totdat de schuld is terugbetaald. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1642 4 mei
De Ridderschap en Steden van Overijssel nemen op verzoek van Johan II van Raesfelt de heerlijkheid Lage en onderhorige goederen tot een Overijssels leen aan en belenen Johann II van Raesfelt ermee. Een van de onderhorige goederen is het erf Maatman in Breklenkamp. Eijken Rep, nr. 1899
1642 21 juli
Gravin van Croy en Reux (dochter van Wilhelm van Ketteler) wikkelt de verkoop van de heerlijkheid Lage van 1634 aan Johan van Raesfelt, Heer van Twickel, af. Flodorf, Deductie en klaar vertoogh
1643
Ernst Wilhelm volgt Arnold Jobst op als graaf van Bentheim (1643-1693). Sauermost, p. 49
1643 23 mei
Christina Moerbecke huwt met Bernhard Mum tot Schwarzenstein. Doorninck Gesl, p. 46
1643 12 december
Herman Hendrik Bentinck leent 1.500 gulden aan de dijkgraaf Seyno Rengers ten Berge. Mensema, Repertorium op de leen- en hofhorige goederen van het Stift Essen, ix:27v
1644 21 juni
Christina Moerbecke, de vrouw van Bernhardt Mum, wordt onder diens ‘momberschap’ (voogdij) beleend met driekwart van erve Ludolvinc ’to Olde Ootmersum’ na de dood van haar vader Arent Moerbecke. Eijken Rep, nr. 1180
1644 10 december
Everhard wordt door Bentheim beleend met de erven Goossinck, Rerinck, Albertinck, Nienhove en Wersinck. Raet, Akten 48, fol. 34 en 34v
1645 18 augustus
Markevergadering Breklenkamp. Enige ingezeten van Lage (dat in de marke Hardinge ligt) protesteren tegen het onbehoorlijk schutten van vee door de Breklenkamper marke, wat in verband met paalbuurrecht niet had mogen gebeuren. Markeboek Br
1646
Everhard Bentinck moet erve Brandehof in pandschap hebben verkregen van de graaf van Bentheim, want hij wordt genoemd in het markeboek van Noord Deurningen: ‘Brandehof die Graeff van Bentheim nu Juncker Bentinck’. Markeboek Nd
1646 1 september
In een nootholtink besluiten de Breklenkampers een rechtzaak aan te spannen tegen ingezetenen van Lage.
Markeboek Br
1647
Christina Moerbecke, de laatste telg van de familie Moerbecke in Nederland, overlijdt in het kraambed. Mensema RO, deel II, nr. 467
1647
Femme van der Marck, de vrouw van Everhard Bentinck, overlijdt. Ze wordt begraven te Ootmarsum. Bloys van Treslong Prins, Genealogische en Heraldische Gedenkwaardigheden in en uit de Kerken der Provincie Overijsel, p. 188
1647 7 oktober
Kerkelijk huwelijk van Gerard Adolph Bentinck en Lucretia van Camont, dochter van Adriaen van Camont en Christina van Ittersum. Mensema RO, p. 309, noot 1
Het huwelijk wordt gesloten te Walcourt. Familysearch.org (laatste raadpleging 23 maart 2010)
1648
Vrede van Münster.
1648 1 juli
Akte van schuldbekentenis van Everhard Bentinck aan Lambert van Rensen, luitenant. Everhard leent 300 rijksdaalder van hem voor de marke.
HAT, nr. 117
1649
Ernst Wilhelm graaf van Bentheim verbiedt op grond van zijn interpretatie van de bepalingen van de Westfaalse vrede de uitoefening van het katholieke geloof in Frenswegen en Nordhorn. Sauermost, p. 49
1649
voor 13 juni Everhard Bentinck reist als gedeputeerde van Münster naar Den Haag om te onderhandelen over de verkoop van Lingen. Waeijer corr (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1649 2 september
Wettelijk huwelijk van Gerard Adolph Bentinck en Lucretia van Camont. NL-HaNA, nr. 1189 (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1649 29 september
Een commissie bijeengeroepen door de keizerlijke commissaris besluit dat het door de graaf van Bentheim uitgevaardigde verbod om het katholieke geloof uit te oefenen in Frenswegen en Nordhorn ongegrond is. Klooster Frenswegen wordt aan de katholieken toegewezen. Sauermost, p. 49
1650
Antonius Broersema, gewezen raadsheer van de koning te Oldenzaal en echtgenoot van Gerard Adolphs zuster Elisabeth Agnes Bentinck, ontvangt 225 gulden aan inkomsten uit het klooster te Oldenzaal. Hinke, Dat coevent toe Oldenzal, p. 131
1650 januari of eerder
Fenna Elisabeth, dochter van Gerard Adolph Bentinck en Lucretia Catharina van Camont, wordt geboren. Kohl, Schwesterhäuser nach der Augustinerregel (Germania Sacra), p. 58
1650 11 mei
Specificatie en maagscheiding (erfenisverdeling) van de aan de broers en zusters Bentinck nagelaten goederen.
Raet, Akten 102
1650 24 mei
Brief van Gerard Adolph Bentinck aan Arnold Waeijer waarbij hij zich beklaagt dat zijn schoonvader Adriaen van Camont nog geen geld aan hem overgedragen heeft. Waeijer corr (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1650 14 november
Christoph Bernard van Galen wordt uitgeroepen tot bisschop van Münster.
1651
Jaartal op de steen in de zuidgevel van Huis te Breckelenkamp. Begin van de eerste uitbreiding door Gerard Adolph Bentinck.
1651 ca.
De zusters van het Agnesklooster te Oldenzaal vertrekken naar Duitsland. Anna Sophia Bentinck vertrekt naar Vreden, waar zij later overlijdt.
Hinke, Dat coevent toe Oldenzal, p. 134
1651 27 april
Maagscheiding tussen de kinderen van Adriaen van Camont en Christina van Ittersum. Onder de aan Lucretia van Camont toegewezen goederen valt onder meer erve ’t Ittersum bij Zwolle. Nl-HaNa, nr. 1174
1651 10 oktober
Adolf Hendrik van Raesfelt verkrijgt van de graaf van Bentheim de grafelijke erven Scholtenhof met het Holtgericht, Mollendijk, Veldmann en Rotman in Breklenkamp, in ruil voor de Thornse goederen. Raet, Fr, p. 261-263 [Een van de regelingen bij deze overeenkomst luidt dat de graaf van Bentheim het pandrecht van Bentinck op het Scholtenhof op de vervaldag zal beëindigen. (Raet Fr, p. 264).]
1652
Johan Bentinck (broer van Everhard) overlijdt.
1652 20 februari
A. Broersma, schoonzoon van Everhard Bentinck, krijgt voor 800 rijksdaalder het pandrecht over de erven Stokke, Brandehof en Eikman van de graaf van Bentheim.
TW/OKT, OmG-276
1652 30 maart
Johan Scholten verklaart voor het landgericht Ootmarsum aan Everhard resp. Gerard Adolph Bentinck schuldig te zijn 285 daalder en 11 stuiver onder hypotheek van zijn ploegdeel en al zijn levende have en goederen (al zijn bezittingen). HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1652 27 juli
Uitspraak van het Laagse proces besproken op de holting. Everhard Bentinck krijgt toestemming om het ‘lijfftuchshuis van Goessink erve’ naar de andere kant van de weg te verplaatsen. Markeboek Br [Dit is het begin van wat later het halve Goessinks erf wordt. Het huidige erf Oortman is het oorspronkelijke erf Goessink, het andere halve Goessinks erf. Everhart krijgt een uitdrift (d.w.z. mag een boerderij stichten) in Scholten Geerts kamp met recht in de marke. Dit is later boerderij Oortman, niet te verwarren met de huidige Oortman.]
1652 31 juli
De kinderen van Adriaen van Camont lijden aan een ernstige ziekte. Arnold Waeijer noemt een reeks personen die aan deze ziekte lijden, stervende zijn of al overleden zijn.
Waeijer corr (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1652 na 31 juli en uiterlijk 8 november
Willem François van Camont, de enige zoon van Adriaen, overlijdt. Waeijer corr (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1652 3 augustus
Everhard Bentinck koopt land aansluitend aan zijn erven Logeert (tegenwoordig Loboer/Lohuis), Suirman (tegenwoordig Huisken) en Rijckerman (nu Sandscholte) voor 100 lichte daalder (150 gulden). Bevestiging van de koop door Everhard Bentinck van erve Schulten Geert inclusief grond plus de grond van het ‘Tijmedeken af tot aan de corps de garde’, in totaal voor 200 gulden. Hij mag daar een dijk (weg) aanleggen. Markeboek Br
1652 20 november
Adolph Hendrik van Raesfelt en Ernst Wilhelm von Bentheim sluiten een nader contract over de verkoop van 1651. Raet Fr, p. 267 en 268
1653
Jaartal van de ankers aan de oostzijde van het Huis te Breckelenkamp op het gedeelte voorbij de bouwnaad rechts van het middelste kruiskozijn (op de plaats van het huidige trappenhuis) en bouw van de wachttoren. AHB, Opmetingstekeningen G. van Arragon, 1942 [Wat er toen nog meer gebouwd werd, is niet te zien op de opmetingstekeningen uit 1942 vanwege latere verbouwingen en restauraties.]
1653
De familie Bentinck tot Breckelenkamp en de familie Van Camont schenken twee hoge, gebrandschilderde ‘glazen’ (ramen) voor de kerk van klooster Frenswegen. Raet, Akten 48, fol. 30
1653
Familieleden schenken enkele ‘glazen’ aan het Huis te Breckelenkamp. Raet, Akten 48, fol. 29v
1653
Bisschop van Galen omschrijft Frenswegen in een bericht aan Rome als een steunpunt van de Kerk in een heidense omgeving. Sauermost, p. 51
1653 16 februari
Definitieve opmaak van de rekening van het Laagse proces. Markeboek Br
1653 27 april
De Ridderschap en Steden van Overijssel ontslaan op verzoek van Adolph Hendrik van Raesfelt enige goederen van het Lagecomplex uit het leenverband, in ruil tegen de erven Scholtenhof en Rotman te Breklenkamp, die tot een Overijssels leen worden aangenomen waarmee Van Raesfelt wordt beleend. Ingeruild worden het erf Heesman te Grasdorf, de sloptienden van de erven Rabbert en Elsman te Goelenkamp en de holtgerichten te Getelo, Hardingen en Wilsum. Eijken Rep, nrs. 1102, 1911, 1918, 1931, 1990
1653 of later
Everhard Bentinck koopt de erven Stokke en Brandehof van de graaf van Bentheim. VORG VM 1949, p. 92-102
1654 21 september
Lambert van Rensen verklaart dat Herman Hendrik Bentinck voor de familie Bentinck tot Breckelenkamp 300 rijksdaalders plus rente heeft betaald op de obligatie van de marke (zie 1 juli 1648). HAT, nr. 117 [De obligatie van de marke is daarmee dus eigendom geworden van de familie Bentinck.]
1655
Overeenkomstig het advies van de visitatoren keren de monniken na bijna 75 jaar weer terug in het klooster van Frenswegen. Sauermost, p. 51
1656 27 november
Laatste brief van Arnold Waeijer aan Adriaen van Camont. Waeijer corr (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1658
Bernhard Mum van Schwarzenstein, weduwnaar van Christina Moerbecke, verkoopt ‘het adelyke goet ende havesaet Lubbertink off Moerbeck’ aan Robert van Ittersum. Mensema, Inventaris van het huisarchief Almelo, nr. 2402
1658
Adriaen van Camont overlijdt. NL-HaNA, nr. 1173
1658
Gerard Adolph Bentinck blijkt volgens een beleningsakte voogd te zijn van de kinderen van Cornelia van Reede van Amerongen en Willem François van Camont. Eijken Rep, nr. 83 [Ernst van Reede van Amerongen geeft later hypotheek aan Adriaan Willem Bentinck, zoon van Gerard Adolph; zie 1684 13 september.]
1658 2 mei
Gerard Adolph Bentinck koopt de Itterbecker tienden van Joan van Steenwick. Eijken Rep, nr. 1950
1658 22 oktober
Gerard Adolph verkoopt de Camontse goederen voor de richter van Ootmarsum voor 17.200 gulden. Raet, Akten 102 [Dit geld gebruikt Gerard Adolph om het Huis te Breckelenkamp te verbouwen en uit te breiden.]
1659
Vermelding van nog onbetaalde pachten uit 1659 en de voorafgaande jaren van Scholten aan Gerard Adolph Bentinck ten bedrage van 80 gulden en 18 stuivers. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1659
Gerard Adolph Bentinck en Lucretia van Camont ondernemen een bedevaartstocht naar Kevelaer. C.H., Beschryving van Kevelaer, p. 45 e.v.
1659 25 januari
Brief van Gerard Adolph Bentinck aan Arnold Waeijer waarin hij, namens zijn vrouw, opheldering vraagt over het aanstaande huwelijk van haar zuster Anna Sibilla. Waeijer corr (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1659 8 februari
Anna Sybilla van Camont, zuster van Lucretia, trouwt met Jasper van Voorst, zoon van Zeger van Voorst die een broer is van Otto van Voorst (de man van Erica Moerbecke). Genealogie van Voorst tot Voorst
1659 4 augustus
Everhard Bentinck overlijdt.
1659 na 4 augustus
De graaf van Bentheim lost het pand op het Scholtenhof in. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1660
Tweede, nu grote uitbreiding van het Huis te Breckelenkamp door Gerard Adolph Bentinck.
1660
Gerard Adolph is eigenaar van erve Brandehof. VORG VM 1949, p. 92-120 (Markeboek Nd)
1660
Aldolf Hendrik van Raesfelt wordt drost van Twente. Haverkate, Twickel bewoond en bewaard, p. 37
1660 Vastenavond
De jonge Lambert Scholten belooft voor het stadsgericht van Ootmarsum de schulden van zijn vader aan Gerard Adolph Bentinck te zullen betalen met de bruidsschat van zijn aanstaande vrouw. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1660 12 augustus
Herman Hendrik Bentinck koopt Stovern nadat hij er met zijn echtgenote Josine von Ascheberg al lange tijd als pachter heeft gewoond. Bruch, p. 158
1661 2 september, tot 1662
Proces van Gerard Adolph Bentinck tegen de Lambert Scholten i.v.m. het uitblijven van de toegezegde schuldaflossing. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133 [zie 1669 Vastenavond.]
1661 15 oktober
De richter van Ootmarsum verklaart dat de Lambert Scholten voor het gericht heeft beloofd de schulden van zijn vader aan Gerard Adolph Bentinck te zullen betalen. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133 [zie 1669 Vastenavond.]
1661 27 oktober
Proces Gerard Adolph Bentinck tegen Lambert Scholten omdat deze nog steeds niet de openstaande schuld aan hem heeft betaald. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1662
Gerard Adolph Bentinck verkoopt verschillende stukken grond van erve Brandehof voor 1.220 gulden. VORG VM 1949, p. 92-120
1662 2 april
Vervolg proces inzake panding van de goederen behorende tot de bruidsschat van de vrouw van Lambert Scholten. HCO, Stadsgericht Ootmarsum, nr. 133
1663 11 februari
Rechtzaak voor de richter van Ootmarsum over de rechten van Gerard Adolph Bentinck in Breklenkamp. Raet, Akten 99
1664 15 februari
Gerard Adolph Bentinck stelt een lijst van zijn boerderijen op Raet, Akten 99 (transcript opgenomen in bijlage Stukken) [De ‘Boerderijlijst’.]
1665
De Engelse koning Karel II sluit een verbond met bisschop Van Galen tegen de Staten.
1665 3 en 8 juni
De drost van Twente stelt ‘mombers’ (voogden) aan over de kinderen van Gerard Adolph Bentinck en Lucretia van Camont. Raet, Akten 48, fol. 40 [Lucretia moet toen dus al zijn overleden.]
1665 18 juni
Gerard Adolph Bentinck huwt voor de tweede keer met Walburga van Appelthorn, dochter van Welmer van Appelthorn tot Mathena bij Zevenaar en Maria van Buckhorst.
1665 22 september
Bernard van Galen valt Twente binnen.
1665 23 september e.v.
Bernard van Galen bezet Oldenzaal, Almelo, Ootmarsum, Diepenheim en andere plaatsen.
1665
28 september e.v. Inname van o.m. Lochem, Doetinchem, Keppel, Dorth, Wildenborgh en Vorden. Losser wordt in brand gestoken.
1666 18 april
Vrede van Kleef.
1666 juli
Gerard Adolph Bentinck wordt beleend met de erven Goossinck, Rerinck, Albertinck, Nienhove en Wersinck. Raet, Akten 48, fol. 34v
1667 12 juni
I.v.m. het tweede huwelijk van Gerard Adolph Bentinck vindt er een erfscheiding plaats ten gunste van de kinderen uit zijn eerste huwelijk. Raet, Akten 102
1668 11 augustus
Ernst Wilhelm graaf van Bentheim gaat op aandrang van de bisschop van Münster over op het rooms-katholieke geloof. Kinderen2, p. 57
1668 na 11 augustus
Alle protestantse functionarissen in Bentheim worden vervangen door rooms-katholieken. [Waarschijnlijk is Gerard Adolph Bentinck toen drost van Bentheim geworden.]
1670 21 maart
Instructie van Bernard van Galen aan Herman Hendrik Bentinck tot Stovern en anderen met betrekking tot een gezantschap aan de gravin van Bentheim. Kohl Akt, nr. 756
1670-1671
Frederik Hendrik Bentinck tot de Kemnade (Heinrich Friedrich) is de verbindingsman van Bernard van Galen met de Hollanders. Kohl Akt, p. 325.
1670 december
Overste Frederik Hendrik Bentinck treedt op als verbindingsman tussen Bernard van Galen en de Hollanders. Kinderen2, p. 102 en 103
1670 24 december
Frederik Hendrik Bentinck bezorgt de Staten een memorie namens Bernard van Galen. Kinderen2, p.103
1671 5 januari
Op de terugtocht van Frederik Hendrik Bentinck van Den Haag naar Münster vindt te Doetinchem een incident plaats. Kinderen2, p. 103, p. 368 e.v.
1672
25 februari Brief van Frederik Hendrik Bentinck aan de bisschop van Münster waarin hij verslag doet van het het incident van 5 januari 1671. Kinderen2, p. 373 en 374
1672 1 juni e.v.
Bernard van Galen verovert Lingen en trekt Twente binnen. In de vier daaropvolgende dagen verovert hij o.m. Borculo, Almelo, Enschede en Ootmarsum. Op 8 en 9 juni vallen Breevoort en Grol. Op 14 juni wordt het beleg voor Deventer geslagen. Depping, p. 57-59, 65 en 66
1672 8 juni
De Staten van Holland stellen de waterlinie in. Het zou ruim een maand duren voordat hij was voltooid.
1672 17 juni
Frederik Hendrik Bentinck is aanwezig bij de overgave van Zutphen. Valkenier, deel III, p. 501
1672 19 juni
Twee leden van de Overijsselse ridderschap bezorgen een brief van de keurvorst van Keulen en de vorst-bisschop van Münster aan de magistraat van Deventer. Bernard van Galen begint met een bombardement van Deventer.
Valkenier, deel III, p. 547 e.v.
1672 21 juni
Deventer geeft zich over aan van Bernard van Galen.
1672 22-23 juni
Gerard Adolph Bentinck bewerkstelligt met de burgemeester van Deventer l’Espierre de overgave van Zwolle. Sylvius, vierde boek, p. 284 e.v. (p. 292); Valkenier, deel III, p. 574 e.v.
1672 23 juni
Behalve Zwolle geven ook Kampen, Hasselt, Vollenhove (zetel van de drost), Steenwijk, Meppel, Genemuiden, Zwartsluis, Blokzijl, Kuinre en Rouveen zich over na de opeising die ze namens de Ridderschap en Steden van Overijssel ontvangen hebben. Valkenier, deel III, p. 592
1672 24 juni
Capitulatie van de ridderschap van Overijssel op het huis De Grote Scheer. Valkenier, deel III, p. 592 e.v.
1672 24 juni
Arnold Waeijer wordt door Gerard Adolph Bentinck naar Bernard van Galen geleid. Waeijer, p. 192
1672 29 juni
Arnold Waeijer geeft voor het eerst een dienst in de herwonnen Sint-Michaëlskerk te Zwolle. Waeijer, p. 194
1672 29 juni
Gerard Adolph Bentinck wordt benoemd tot drost van Vollenhove en commandant in Blokzijl. Kohl Akt, nr. 939
1672 na 29 juni
In correspondentie wordt Gerard Adolph Bentinck aangeschreven als: ‘Oberst te Voet onder Sijn Furstlicke Genaden van Münster en Commendant in Bloxijl’, en: ‘wegen Sijne Hoogffürstelijke Genade zu Münster und Corveij Stadholder van Overijssel geheim Crijghs raet en Drost des Landes Vollenhove en der Heerlijckheit Kuinder’. Raet, Akten 102
1672
na 29 juni Gerard Adolph Bentinck is stadhouder van Overijssel. Sylvius, zesde boek, p. 427
1672 7 juli
De waterlinie is gereed.
1672 11 juli
De overgave van Coevorden vindt plaats op ‘het Huys ter Scheer’.
1672 21 juli
Bernard van Galen begint het beleg van Groningen.
1672 eind augustus
Gerard Adolph Bentinck zet de burgers van Blokzijl onder druk. Sylvius, zesde boek, p. 427
1672 28 augustus
Bernard van Galen breekt het beleg van Groningen af.
1672 2 september
Blokzijl wordt door de Friezen heroverd.
1672 28 december
Carl van Rabenhaupt herovert Coevorden.
1672-1673
Frederik Hendrik Bentinck tot de Kemnade, neef van Gerard Adolph Bentinck is drost van Veluwe voor de koning van Frankrijk. H.M. Werner, Geldersche Kasteelen, deel I, p. 178
1673 mei
Bernard van Galen begint met de aanleg van een dijk om Coevorden onder water te zetten. Depping, p. 177 e.v.
1673 11 juni
Bernard van Galen geeft Gerard Adolph Bentinck opdracht arbeiders te werven voor de dijkbouw bij Coevorden; zijn brief is getekend in St. Lutzenburg, de ‘Fürstbisschoffliche Residenz’ bij Coesfeld. SA Lingen Dep3, nrs. 190-24, -25 en -26 (transcript opgenomen in de bijlage Stukken)
1673 13 juni
Bernard van Galen bevindt zich nog in St. Lutzenburg. Hij schrijft over vijandelijke dreiging vanuit Friesland en probeert nieuwe bondgenoten te vinden. Kohl Akt, nr. 1016
1673 22 juli
Carl van Rabenhaupt verovert de Nieuweschans.
1673 24 juli
Bernard van Galen is in Gramsbergen. Kohl Akt, nr. 1024
1673 30 september
De dijk bij Coevorden bezwijkt tijdens een hevige storm.
1674
Willem III wordt benoemd tot stadhouder van Overijssel.
1674 maart
Münsterse troepen voeren een rooftocht uit in het Groningerland. Carl van Rabenhaupt zet de achtervolging in, verslaat de Münstersen bij Nordhorn en neemt Neuenhaus in.
1674 april
Carl van Rabenhaupt verjaagt de Münstersen uit Ootmarsum en voert zuiveringsacties uit tot in Oldenzaal. Bernard van Galen herovert Neuenhaus en laat een groot deel van de Staatse soldaten om het leven brengen.
1674 22 april
Bernard van Galen aanvaardt alle vredesvoorwaarden.
1675
Aanslag voor de 500ste penning: Het Huis te Breckelenkamp wordt aangeslagen voor 150.000 gulden, evenals Huis Ootmarsum. Singraven voor 80.000 gulden. HCO, Statenarchief, nr. 2681
1675 20 februari
Herman Hendrik Bentinck overlijdt. Epitaaf in de kapel van Stovern
1675 na 20 februari
Stovern gaat over in handen van Johann van Hövell tot Westerflier, de stiefzoon van Herman Hendrik Bentinck.
Hövell, p. 101
1675 14 april
Op het Huis te Breckelenkamp worden acht vuursteden geteld, de huizen Noorddeuringen en Boegelscamp hebben er zes en Singraven inclusief de oliemolen negen. HCO, Vuurstedenregister 1675
1676 22 februari
Walburga van Appelthorn, de tweede vrouw van Gerard Adolph Bentinck, overlijdt.
1677 2 augustus
Gerard Adolph Bentinck huwt voor de derde keer met Ursula Margaretha van Birgel.
1678 20 januari
Gerard Adolph Bentinck overlijdt.
1680
Erve Frielingh te Itterbeck komt voor op een lijst van erven in het gericht Ulsen met als eigenaar ‘Lenting Brecklicheim’ (=Bentinck te Breckelenkamp). Jahrbuch B 1981, p. 13
1680 25 januari
Adriaan Willem Bentinck huwt met Anne Hadewich van Ensse dochter tot de Scheer en Swanenborgh.
1681
Adriaan Willem Bentinck wordt beleend met de erven Goossinck, Rerinck, Albertinck, Nienhove en Wersinck. Kuile G.J. ter, Inventaris van het archief van de voormalige havezate Wegdam bij Goor, p. 48
1683
De minderjarige kinderen van Gerard Adolph Bentinck en Walburga van Appelthorn erven Rerinck. Kuile G.J. ter, Inventaris van het archief van de voormalige havezate Wegdam bij Goor, p. 48
1684 5 februari
De onmondige kinderen van Gerard Adolph Bentinck en Walburga van Appelthorn erven de tienden over erve Dubbelman te Noord Deurningen. Eijken Rep, nr. 1169
1684 20 mei
Adriaan Willem Bentinck verkoopt de Itterbecker tienden aan Jan Baden van Ulsen. Eijken Rep, nr. 1950
1684 5 augustus
Amadea van Flodorf, weduwe van Adolf Hendrik van Raesfelt, lost de 550 gulden af die haar man volgens de holtingsresolutie van 16 februari 1653 nog aan de marke moest betalen voor aangekochte grond. De resterende 200 gulden van deze obligatie wordt door de marke opgenomen bij rentmeester Grol van Lage. Markeboek Br
1684 13 september
‘Vestenis’ of rentverkoping van het Huis te Breckelenkamp door Adriaan Willem Bentinck aan Ernst van Rhede van Amerongen tot den Perkelaer. Raet, Akten 98, fol. 41 en 41v
1685
Adriaan Willem Bentinck verkoopt erve Brandehof in Noord-Deurningen onder bezwaar van lijftocht voor zijn stiefmoeder Ursula Margaretha van Birgel. VORG VM1949, p. 92-120
1687 23 mei
De onmondige kinderen van Gerard Adolph Bentinck en Walburga van Appelthorn verkopen de tienden over erve Dubbelman te Noord Deurningen. Eijken Rep, nr. 1169
1688 28 december
Riquin Ignatius, zoon van Adriaan Willem Bentinck en Anne Hadewich van Ensse, wordt geboren. Doopboek Ootmarsum
1690
Adriaan Willem Bentinck verkoopt delen van het erf Nachterenkamp te Hijken aan Remmelt Lefferts Brunstinge. DA, nr. 0284 fam. Brunsting
1694
Adriaan Willem Bentinck publiceert Fasciculus Epigrammatum quorundam (bundeltje opborrelende puntdichten). Koninklijke Bibliotheek/ AHB (kopie)
1694 21 mei
De priester Theodorus de Cock, gewikkeld in een strijd met met de priester Petrus Codde om de post van apostolisch vicaris van Holland, beschuldigt Petrus Codde van jansenisme in een brief aan Rome. Molhuysen, Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek, deel IV, p. 439
1695 23 juni
Adriaan Willem Bentinck wordt als oom en ‘momber’ (voogd) van de kinderen van Herman Engelbert van Ensse en Maria Walburgis van Ensse van de Groote Scheere beleend met het Huis Heeckeren bij Goor. Eijken Rep, nr. 622
1696
Gerard Johan Bentinck schrijft ‘Mundus Gubernatus seu Chronologia Generalis’, een overzicht van wereldheersers. AHB
1700
Adriaan Willem Bentinck publiceert Fasciculi Metrici Epigrammatum quorandam. Koninklijke Bibliotheek/AHB (kopie)
1701 e.v.
Hendrik Strutius, pastoor te Ootmarsum en vier omliggende buurschappen, krijgt verlof binnen de stad te gaan wonen. De omliggende buurschappen draagt hij over aan de priester ‘Willem Den Hoed’ (Fredericus Wilhelmus Hoet) die evenals zijn opvolgers ‘aan de tafel van den weledelen heere van Brekelkamp spijsde’. Opvolgers waren Johan Wessels, Johan Hartman en N. Kerstens. H.V.R., Oudheden en Gestichten van het Bisdom van Deventer, deel 6, p. 655
1702
Fredericus Wilhelmus Hoet is vicepastor op het Huis te Breckelenkamp.
Acta et Decreta Synodi Ceri Roman-Catholici Prvinciae Ultrajectensis, p. 63
1702 18 maart
Brief van Adriaan Willem Bentinck, vermoedelijk aan aartspriester G. Potcamp te Lingen, waaruit blijkt dat hij in een kerkelijk conflict partij kiest voor apostolisch vicaris Codde. Hofman, Brief van Baron Bentinck tot den Breckelcamp 18 maart 1702 [Zie 21 mei 1694.]
1703 29 maart
Toestemming van de leenvrouwe aan Adriaan Willem Bentinck voor de lening van Ernst van Rhede van Amerongen, met het Huis te Breckelenkamp als onderpand. Raet, Akten 98
1703 en 1707
Ernst van Rhede van Amerongen wordt door het stift Vreden beleend met het Huis te Breckelenkamp. Raet, Akten 98
1706
Joannes Wessel wordt genoemd als pastor in het Huis te Breckelenkamp. Cock, Missio Foederati Belgii seu Missionis Batavae Descriptio, p. 98
1707
Adriaan Willem Bentinck verkoopt de vrije tienden uit de erven Maatman, Vrielink, Grijp en Alert (de grote erven van Duits Breklenkamp). Hierbij staat aangetekend dat deze tienden zijn aangekocht door zijn vader Gerard Adolph Bentinck. HAT, nr. 6601
1707 2 september
Contract opgemaakt over de lening van Ernst van Rhede van Amerongen aan Adriaan Willem Bentinck, met het Huis te Breckelenkamp als onderpand. Raet, Akten 98
1707 4 september
Stift Vreden beleent Ernst van Rhede van Amerongen met het Huis te Breckelenkamp. Raet, Akten 98
1708 13 februari
Herman Otto von Westerholt tot Lembeck, vader van Anna Maria, overlijdt. Kirchenbücher Haselünne
1709 19 september
Jan Diederik Bentinck wordt benoemd tot kapitein-luitenant in het regiment van luitenant-generaal Jan Diederik van Heiden door de Ridderschap en Steden van Overijssel. Raet, Akten 108
1709 17 oktober
Welmer Hendrick Bentinck wordt benoemd tot kapitein in het regiment van luitenant-generaal Van Helderen door de Staten van Gelre en het graafschap Zutphen. Raet, Akten 108
1711 20 mei
Jan Diederik Bentinck wordt benoemd tot kapitein door de Ridderschap en Steden van Overijssel. Raet, Akten 108
1712 22 mei
Riquin Ignatius Bentinck en Anna Maria van Westerholt gaan in ondertrouw. Ondertrouwboek Ootmarsum
1712 20 september
Huwelijk van Riquin Ignatius Bentinck en Anna Maria van Westerholt. SA Lingen Dep 3 Nr 75/45-52
1713
Ernst van Rhede van Amerongen tot den Perkelaer overlijdt. Website Koninklijke bibliotheek (laatste raadpleging 12 mei 2010) [De website geeft informatie over zijn gedichtenbundel.]
1713 28 juli
Jacob van Wassenaer probeert anoniem het Huis te Breckelenkamp te kopen. Welmar Hendrick Bentinck wordt ingeschakeld. HAT, nr. 124/12
1713 3 augustus
Welmar Hendrick Bentinck bericht per brief dat de Breckelenkamp eigendom van zijn broer is, deze wel 50.000 gulden waard is en jaarlijks 2.000 gulden oplevert. HAT, nr. 124/12
1713 4 augustus
De brief van Welmar Hendrick Bentinck van 3 augustus wordt door de advocaat B. Plegher doorgestuurd naar Jacob van Wassenaer. HAT, nr. 124/12
1713 15 augustus
Brief van Welmar Hendrick Bentinck waarin wordt gesteld dat wie de havezate wil hebben snel moet zijn en dat er al ongeveer 50.000 gulden voor is geboden. HAT, nr. 124/12
1713 18 augustus
De brief van 15 augustus wordt door advocaat B. Plegher doorgestuurd naar Jacob van Wassenaer. HAT, nr. 124/12
1713 winter
Adriaan Willem Bentinck moet zijn overleden. Raet, Akten 98
1714 30 maart
Erfgenamen van Ernst van Rhede van Amerongen verkopen het pandrecht op het Huis te Breckelenkamp aan Jacob graaf van Wassenaer. Raet, Akten 98
1714 24 mei
Jacob van Wassenaer sterft. Zijn zoon Unico Willem van Wassenaer Obdam erft de Overijsselse goederen, inclusief Twickel en het pandrecht op de Breckelenkamp. Zijn andere zoon Johan Hendrik erft de Hollandse goederen. Haverkate, Twickel bewoond en bewaard, p. 62 e.v. [Unico van Wassenaer is hiermee dus tevens Heer van Breckelenkamp geworden, tot de verkoop van het Huis in 1731.]
1715
Unico van Wassenaer betaalt zijn broer Johan Hendrik 4.500 gulden voor zijn aandeel in het door hun vader gekochte Huis te Breckelenkamp. HAT, nr. 452
1715 1 mei
Unico van Wassenaer betaalt de rente van de aankoopsom van het Huis te Breckelenkamp à 180 gulden. HAT, nr. 452
1722 22 juni
Kapittelheer Bentinck (Herman Hendrik Joseph Bentinck, zoon van Adriaan Willem Bentinck) legt de eerste steen voor de bouw van de Nepomuk-Kapelle aan de Johannesstraße in Siegburg. www.siegburg.de (laatste raadpleging 14 mei 2010)
1723
Als bewoner van het Huis te Breckelenkamp wordt genoemd ene Munnikhuis. HCO, Register Vuurstedengeld 1723 [Het Huis was toen in bezit van Twickel.]
1731 28 augustus en 18 september
Riquin Ignatius Bentinck leent 6.000 carolusgulden van de dames Van Suchtelen en Van Markel te Deventer en van Peter Stuil te Steinfurt voor de aankoop van het Huis.
RARO, fol. 144, 145 en 146
1731 20 september
Graaf Unico van Wassenaer verkoopt het Huis te Breckelenkamp aan Riquin Ignatius Bentinck voor 12.000 gulden. RARO Register van den 50en penning, nr. 71, fol. 23
1733
Datering van de schouw in de bovenzaal van het Huis te Breckelenkamp.
1736
Schuldbekentenis van Riquin Ignatius Bentinck aan Christiaan Nieuwenhuis ter grootte van 3000 carolusgulden. OAG, eerste aanvulling, nr. 47
1736 25 november
Riquin Ignatius Bentinck krijgt vergunning van de abdesse van het stift Vreden om 1200 rijksdaalder te lenen met als onderpand het Huis te Breckelenkamp. OAG, eerste aanvulling, nr. 63 [Hij moet dus beleend zijn door het stift Vreden.]
1737 13 augustus
Schuld van Riquin Ignatius Bentinck ter grootte van 1.200 gulden afgelost. Raet, Akten 100
1737 10 november
Riquin Ignatius Bentinck overlijdt. Raet, Akten 48 [Hij wordt begraven in het koor van de parochiekerk in Ootmarsum.]
1737 – 1770 (tussen 10 november 1737 en 2 juli 1770)
Anna Maria van Westerholt, weduwe van Riquin Ignatius Bentinck, betaalt de kooppenningen van de erven Nijhoff, Wassinck, Albertinck en Goosinck à 7.350 gulden. Raet, Akten 100
1738 13 februari
Anna Adelheid ten Sande, moeder van Anna Maria van Westerholt, overlijdt op de leeftijd van 97 jaar. De Navorscher, deel 31, p. 528
1739
Anna Maria van Westerholt koopt de andere helft van erve Rerinck in Lattrop. Kuile G.J. ter, Inventaris van het archief van de voormalige havezate Wegdam bij Goor, p. 64 [Deze helft was eigendom van Arend Daniel van Coeverden die woonde op Wegdam.]
1739
De kinderen van de overleden Ernst van Hövell van Heeckeren en Isabella van Ensse worden ondergebracht bij Anna Maria van Westerholt op het Huis te Breckelenkamp. Hövell, p. 111 en 112 [Een van de kinderen, Isabella, trouwt later met Anna Maria’s zoon Otto Maximiliaan Bentinck.]
1741 17 juli
Anna Maria van Westerholt lost een schuld van 4.000 gulden met een rente van 400 gulden af. Raet, Akten 100
1742 15 maart
In de Overijsselse leenprotocollen wordt
vermeld: ‘De thiendens over de havesate Noordeurningen
olim Moerbekenhuis, …’. Eijken Rep, nr. 1172
1748
Volkstelling ‘Stad en Gerigt’ Ootmarsum. RARO, nr. 3.1, inv.nr. 446
1750 28 november
Juliana Wilhelmina Bentinck huwt met Johann Caspar Joseph de Raet, Heer van Beugelskamp.
1751
Anna Maria van Westerholt lost een schuld van 4.000 gulden met een rente van 320 gulden af. Raet, Akten 100
1751 28 augustus
Anna Maria van Westerholt lost een schuld van 6.000 gulden met een rente van 800 gulden af. Raet, Akten 100
1751 26 november
Anna Maria van Westerholt lost een schuld van 4.000 gulden af. Raet, Akten 100
1752
Otto Maximiliaan Bentinck is luitenant der infanterie en kapitein titulair in het regiment Schorlemmer in dienst van de keurvorst-aartsbisschop van Keulen en vorst-bisschop van Münster. Hij is tevens diens kamerheer. Hövell, p. 112, noot 17
1752 2 mei
Anna Maria van Westerholt lost een schuld van 200 gulden af. Raet, Akten 100
1752 28 oktober
Anna Maria van Westerholt lost een schuld van 2.000 gulden met een rente van 200 gulden af. Raet, Akten 100
1754 (of 1753)
Anna Maria van Westerholt koopt de boerenplaatsen Vos en Damhuis (Lattrop). OAG, nr. 63
1754 26 april
Otto Maximiliaan Bentink huwt met Isabella Maria van Hövell. HCO, Ondertrouwboek Ootmarsum [In de westelijke vleugel van Huis Heeckeren in Goor bevindt zich nog een steen met hun familiewapens.]
1754-1755 (winter)
Joannes Fredericus van Hövell, heer van Heeckeren, leidt onder invloed van enkele bedienden een losbandig leven. Wanneer Otto Maximiliaan Bentinck en Isabella van Hövell op Heeckeren komen, worden zij beledigd door de dienstmeid en ook door de andere bedienden slecht behandeld. Hövell, p. 112 en Bijlage XIII.3
1755 20 mei
Gerrit ten Sande Jurriaansz en zijn vrouw Maria de Groot stichten het Nieuwe Suykerhofje aan de Prinsengracht in Amsterdam. Calisch, Liefdadigheid te Amsterdam, p. 396
1758
Na ongeveer drie jaar procederen lukt het Otto Maximiliaan Bentinck om Joannes van Hövell handelingsonbekwaam verklaard te krijgen. Hövell, p. 112 en Bijlage XIII.3 [Op dat moment was Otto Maximiliaan Heer van Heeckeren.]
1759
Johann Caspar Joseph de Raet wordt door de Pruisen gevangengenomen en gedwongen de dienst te verlaten. Hij vestigt zich met zijn vrouw Juliana Wilhelmina Bentinck op Beugelskamp. Gevers HTw, p. 426
1760-1761
Johann Caspar de Raet maakt zich gehaat door zijn agressieve gedrag jegens zijn buren en beledigt de drost van Twente. De laatste begint een proces tegen hem. Gevers HTw, p. 426
1761 18 april
Juliana Wilhelmina Bentinck, echtgenote van Johann Caspar de Raet, overlijdt.
1761 27 september
Willem Arnold Anton Moerbecke tot Stevening en Nienborg, de laatste mannelijke Moerbecke, overlijdt. Het Huis Stevening gaat naar Ferdinand Adolph van Bönninghausen, kleinzoon van Sophia Adelheid Moerbecke en Gossen Palick Grubbe tot Herinckhave. Wermert, p. 91
1763 25 februari
Anna Maria van Westerholt krijgt een legaat van haar oom Gerrit ten Sande Gerritz en diens zuster Maria ten Sande. Executeur-testamentair is haar neef Gerrit ten Sande Jurianszoon. Raet, Urkunden, nr. 231
1764
Op verzoek van Otto Maximiliaan Bentinck, Hauptmann in het regiment van Van Elverfeldt, wordt hem ontslag verleend. Als reden vermeldt hij dat hij in Hollandse dienst wil treden (wat nooit is gebeurd). NRWw, A60 Fürstbistum Münster, Kabinettsregistratur, nr. 1910
1767
Otto Maximiliaan Bentinck wordt beleend met de erven Goossinck, Rerinck, Albertinck, Nienhove en Wersinck. Raet, Akten 48, fol. 35
1767 19 juni
Anna Maria van Westerholt, weduwe van Riquin Ignatius Bentinck, maakt een inventaris op van de roerende goederen van Huis te Breckelenkamp. Raet, Akten 100 (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1769
Sigismund graaf van Heiden Hompesch (vertrouwensman van de stadhouder) wordt drost van Twente.
1770 27 juni
Het testament van Anna Maria van Westerholt, weduwe van Riquin Ignatius Bentinck, wordt opgemaakt. RARO fol. 126-129; Raet, Akten 49 (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1770 2 juli
Anna Maria van Westerholt overlijdt. Ze wordt bijgezet in Frenswegen. Raet, Akten 98
1771 4 september
Otto Maximiliaan Bentinck stuurt, samen met anderen, een request aan de Ridderschap en Steden van Overijssel om ook op het Huis Heeckeren kerkdiensten te mogen houden.
Asbroek,
Huis en kerk Het Slot bij Hengevelde, p. 65 [De uitoefening van het rooms-katholieke geloof was uitsluitend toegestaan in het Slot te Hengevelde (een kerk) ten nadele van de katholieken in Goor.]
1771-1804
Hendrik Zegers is rentmeester van Lage. HAT, nr. 6194
1772 14 september
Staat en inventaris van de goederen van Anna Maria Bentinck geb. van Westerholt bij haar overlijden. Raet, Akten 98 (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1774
Johann Caspar de Raet, eigenaar van het Slot bij Hengevelde, vraagt aan de drost van Twente vergunning om de kerkschuur te mogen uitbreiden.
Asbroek, Huis en kerk Het Slot bij Hengevelde, p. 66
1774
Adolph Bentinck, de laatst overgebleven zoon van Otto Maximiliaan, overlijdt op 12-jarige leeftijd. Daarmee wordt zijn oom Herman Otto Bentinck eigenaar van het Huis te Breckelenkamp.
1776
Sophia van Haxthausen wordt, samen met o.a. Maria Anna Theresia van Elverfeldt, genoemd als ‘canoninesse’ in het stift Asbeck. Genwiki (laatste raadpleging maart 2010)
1777 4 november
Otto Maximiliaan Bentinck overlijdt en wordt begraven in Zwilbrock. Hövell, p. 112
1778
De drost van Twente Van Heiden Hompesch sluit de Ootmarsumse katholieke schuilkerk voor drie maanden. Spee, Ootmarsum, p. 132
1778
Herman Otto Bentinck verzoekt de Staten van Overijssel om diensten te mogen houden op het Huis te Breckelenkamp en in Lattrop. PAL
1778 12 februari
Johann Caspar de Raet en Herman Otto Bentinck sluiten een overeenkomst.
Raet, Akten 98 (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1778 10 maart
Toelichting op de overeenkomst van 12 februari tussen Johan Caspar de Raet en Herman Otto Bentinck na arbitrage.
Raet, Akten 98 (transcript opgenomen in bijlage Stukken)
1778 na 10 maart
Akte waarin de erfgenamen van Riquin Ignatius Bentinck en Anna Maria van Westerholt verklaren zich bij de scheiding en deling der nalatenschap te zullen onderwerpen aan de arbitrale uitspraak van Arnoldus Helmich. Gevers, Inventaris van het huisarchief Vilsteren 1441-1973, nr. 363
1778 4 juni
Erfenisregeling tussen de erfgenamen van Riquin Ignatius Bentinck en Anna Maria van Westerholt. Raet, Akten 49 [Bij de regeling is een convenant opgemaakt over de reciproque naasting der Breckelerkamper goederen tussen Herman Otto Bentinck en Johann Caspar de Raet die de partijen niet bij het gericht hebben vastgelegd (OAG, eerste aanvulling, nr. 63).]
1778-1783
Joan Derk van der Capellen tot den Pol, voorman van de Overijsselse patriottenbeweging, voert actie voor de afschaffing van de drostendiensten. Van Heiden Hompesch haat hem, maar Van der Capellens geschriften en redevoeringen hebben uiteindelijk succes en de drostendiensten worden in 1782 afgeschaft.
1779
De Staten van Overijssel wijzen het verzoek van Herman Otto Bentinck om katholieke diensten te mogen houden op het Huis en in Lattrop af (zie 1778). PAL, Extract uit het Register der Resolutien van de Staten van Overijssel
1779 16 februari
Stuk opgesteld over de toewijzing van de havezate Breckelenkamp en de daarbij behorende erven aan Herman Otto Bentinck. RARO, inv.nr. 71, fol. 297
1779 4 maart
Maria Isabella van Hövell, douarière van Otto Maximiliaan, wordt door de provincie met Heeckeren beleend na het kinderloos overlijden van haar broer Jan Frederik Adolf van Hövell. Eijken Rep, nr. 622
1779 2 juli
Johann Caspar de Raet dient bij de rechter van Ootmarsum een justificatie van panding met specificatie van zijn vorderingen op Herman Otto Bentinck in. Hij laat beslag leggen op de gehele ouderlijke boedel. Raet, Akten 98
1780 8 maart
Herman Otto Bentinck huwt met Sophia van Haxthausen tot Lipspringe en Marienloh, canoninesse van het adellijke stift Asbeck in het bisdom Münster. HCO, Ondertrouwboek Ootmarsum
1780 30 mei
Herman Otto Bentinck geeft een hypotheek met als onderpanden het rechte Haamberg, het oude Haamberg, Broekberend plaatsjen, de woning van Huisken, het Oorthuis, de tienden Leferinck, de tienden Bosman en het Westerhof (voorheen Haaleers).
RARO, inv.nr. 9, fol. 460
1781
Akte van aanstelling van Hendrik Zegers (richter-rentmeester van Lage) tot Verwaltermarkerichter van de marken Breckelenkamp, Hardingen en Wilsum etc. HAT, nr. 6138
1781 e.v.
Toenemend verzet in Ootmarsum tegen de politieke onvrijheid en willekeur van de drost van Twente Van Heiden Hompesch. De kritiek is vooral gericht tegen de drost en in mindere mate tegen de adel. Men wenst herstel van verloren gegane rechten zoals het jachtrecht en het ijkrecht. Spee, Ootmarsum, p. 148 e.v.
1781 15 juni
Herman Otto Bentinck wordt door Bentheim beleend met de erven Goossinck, Rerinck, Albertinck, Nienhove en Wersinck. Raet, Akten 48, fol. 35
1782 26 september
Herman Otto Bentincks testament wordt opgemaakt op het Huis te Breckelenkamp en in een gesloten enveloppe bij het gerecht gedeponeerd. RARO, fol. 415 en 416 [zie voor de opening 28 juni 1799.]
1783 (of 1782)
Herman Otto Bentinck verkoopt de boerenplaats Vos. OAO, eerste aanvulling, nr. 63
1785
De burgerij van Ootmarsum stelt verdere eisen, o.a. de eis van een raadgevende stem op de landdag. Er wordt gestreefd naar democratie en gelijkberechtiging van alle christenen. Spee, Ootmarsum, p. 149 e.v.
1785
De patriotten in Overijssel beginnen de boventoon te voeren. Van Heiden Hompesch moet inbinden en wordt door zijn tegenstanders onder druk gezet en belasterd.
1785 30 mei
Herman Otto Bentinck verkoopt het Westerhofplaatsjen aan Jan Rakers en Janna Westerhof voor 1.600 gulden.
RARO, inv.nr. 10, fol. 270
1785 18 augustus
Een zekere Frits Berghuis verdrinkt tijdens een vispartij op de Breckelenkamp. Dröghoorn, p. 123
1786
De Staten van Overijssel wijzen opnieuw een verzoek van Herman Otto Bentinck af om katholieke diensten te mogen houden op het Huis en in Lattrop (zie 1778 en 1779). PAL, Extract uit het Register der Resolutien van de Staten van Overijssel
1786
Van Heiden Hompesch legt tegen zijn zin het drostambt van Twente neer en wordt drost van Salland.
1787
De politieke crisis bereikt een hoogtepunt. Van Heiden Hompesch moet het land verlaten.
1787
Jaartal op het luiklokje.
1787 18 april
De Ridderschap en Steden van Overijssel besluiten nu het verzoek van Herman Otto Bentinck en de rooms-katholieken van Lattrop en Breklenkamp wel in te willigen. Zij mogen een eigen priester hebben ‘om hunnen godsdienst in stilte te mogen verrichten, namelijk den vroegen dienst op den Huize Brekkelenkamp en den laten dienst in het Bosenhuis (Bossinck) te Lattrop’ (zie ook 1778, 1779 en 1786). PAL, Extract uit het Register der Resolutien van de Staten van Overijssel
1787 5 mei
Herman Otto Bentinck verkoopt erve Vos voor 3.000 gulden aan Egbert Vos en Stiene Aarnink. RARO, inv.nr. 10, fol. 370
1787 september
Pruisische inval. De Pruisen trekken ook Ootmarsum binnen. Begin restauratie. Behalve het ijkrecht en een beperkt jachtrecht gaan alle verworven rechten verloren. Wraak op en intimidatie van de Ootmarsumse burgerij door de Oranjepartij. Door het gedrag van Van Heiden Hompesch was de burgerij bijna geheel patriotsgezind. Gedwongen inkwartiering van Pruisische troepen, door de overheid gedekt baldadig optreden van het garnizoen, afzetting van een aantal burgemeesters. Spee, Ootmarsum, p. 149 e.v.
1787 september
De Ootmarsumse burgemeester Antony Vosding van Beverforde vlucht naar Nordhorn. Hilbrink, De aktiviteiten van Antony Vosding van Beverforde, p. 10
1788 11 januari
Herman Otto Bentinck geeft aan dr. F.C.W. Ruhlein voor een lening van 1.500 gulden en aan de koopman T.B. Kok voor een lening van 2.500 gulden de erven Nijhoff, Wassinck, Albertinck, Goossinck en Rerinck in onderpand. RARO, inv.nr. 10, fol. 399
1789
Sigismund van Heiden Hompesch overlijdt. Dröghoorn, p. 123
1790 29 november
‘Pr. Aeyelts reist voor de heer van Breklenkamp naar Vreden wegens Lheenzaak’. Dröghoorn, p. 113
1791 omstreeks mei
Ongedateerde brief van Johann Caspar de Raet aan de ‘Heeren Compromisarissen’ met een toelichting op ‘alle door mijn Zwager de Heer van Breckelenkamp en zijn Bedienden voorgebragte objectien en ongefundeerde Vitterijen’.
Raet, Akten 14
(transcript opgenomen in de bijlage Stukken)
1791 21 mei
‘Dr Racer arriveert hier namiddag te 2 uuren, vaceerende in zaken compromissionaal met Dr Hk Cramer tusschen de Baron Bentinck en Baron de Raet aan Kips huys alwaar door de bediende van de Baron Bentinck word gediend van Duplyck’. Dröghoorn, p. 119
1792 september
Regeling erfenis van Anna Maria van Westerholt tussen Herman Otto Bentinck en Johann Caspar de Raet namens diens uit zijn huwelijk met Juliana Wilhelmina Bentinck geboren kinderen in verband met de rechten van de overleden Otto Maximiliaan in 1777. OAO, eerste aanvulling, nr. 23
1792 4 augustus
‘Een zekere Dake van Almelo (wiens dogter is gehuwd aan den commis te Almelo, en wiens zoon praedicant is) wierd heden hier begraven. De man in zware schulden gedompelt moest Almeloo ontwijken, hadde zig als knegt in de vermaarde stokerij van de Heer van Breklenkamp, den Doolhof genaamt, zedert eenigen tijd g’engaseert, en nu aldaar zijnde overleden heden als voorschr. Op den kerkhof alhier burgerlijk begraven in de grafste van J.H. ten Bokum’. Dröghoorn, p. 136
1793
Paul Levin van Elverfeldt tot Langen sluit met zijn moeder en zusters een overeenkomst. De familiegoederen worden Paul Levin toegewezen, waartegenover hij alle schulden op zich neemt (alleen al op Huis Langen 21.000 gulden) en belooft zijn moeder en zusters binnen een jaar 77.500 gulden te betalen. Voort, Haus Langen bei Bentheim im Jahre 1803, p.88
1793 1 mei
Aantekening over het vogelschieten op 1 mei in Breklenkamp. Dröghoorn, p. 142
1793 23 mei
Dr. Hasenbroek uit Zutphen (patriot) verlaat de Breckelenkamp en keert terug naar Zutphen. Hij was enige tijd bij procureur Ayelts in Ootmarsum, daarna op het Huis om zich schuil te houden. Dröghoorn, p. 125
1793 5 oktober
Herman Otto Bentinck verkoopt de sloptienden uit de erven Bossink en Leefferink. RARO, inv.nr. 11, fol. 170
1794
Paul Levin van Elverfeldt leent 25.250 Reichstaler met als zekerheid het goed Langen om de schuld aan zijn moeder en zusters te kunnen betalen. Voort, Haus Langen bei Bentheim im Jahre 1803, p.88
1794 december
Franse inval in de Republiek.
1794 10 december
Brief van Herman Otto Bentinck aan aartsbisschop Brancadoro met het verzoek om de parochie van Lattrop en Breklenkamp in de oude staat te herstellen, met als bijlage o.m. een afschrift van het besluit van de Staten van Overijssel van 18 april 1787. PAL, ongenummerd
1795
De volkstelling vermeldt: ‘Herman Otto B.op den huize Br., 14 personen geteld’. HCO, Volkstelling gericht Ootmarsum 1795
1795 eind februari
De Fransen arriveren in Twente en Bentheim.
1795 20 januari
De patriotten roepen de Bataafse republiek uit.
1795 17 maart
Johann Caspar Joseph de Raet, Heer van Beugelskamp, overlijdt.
1796 24 september
Herman Otto Bentinck verkoopt het ‘Broekberend plaatsjen’ aan Berend Jan Brookhuis voor 1.300 gulden. RARO, inv.nr. 11, fol. 312
1798 30 oktober
Grote brand bij Huis Langen (familie Van Elverfeldt) waarbij twee grote gebouwen, de tot het landgoed behorende bombazijnfabriek, de ververij en zeer veel goederen verloren gaan. Voort, Haus Langen bei Bentheim im Jahre 1803, p. 89
1799
Lijst goederenbezit van Herman Otto Bentinck opgesteld.
SA Lingen DEP 3 nr. 190/ 1 t/m 16 (transcript opgenomen in de bijlage Stukken)
1799 16 januari
Verkoop van de erven Scholte Lubberinck aan Harm Hendrik Beernink en Tijscholte aan Jan Hendrik Stokke, met goedkeuring van de leenheer huize Putten. RARO, inv.nr. 11, fol. 481, 482 en 483
1799 27 mei
Herman Otto Bentinck verkoopt de helft van het Huis, de boerderijen en overige goederen aan zijn vrouw voor 13.000 gulden. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1799 31 mei
Aangifte 50ste penning in verband met de verkoop van 27 mei. HCO, Archief 50ste penning
1799 juni (voor 28 juni)
Herman Otto Bentinck overlijdt.
1799 28 juni
Het testament van Herman Otto Bentinck, opgemaakt 26 september 1782, wordt geopend en voorgelezen op verzoek van dr. A. Berends, advocaat van de weduwe van Herman Otto Bentinck. OAG, eerste aanvulling, nr. 63 [Alle bezittingen gaan over op de langstlevende van beide echtgenoten en of eventuele kinderen.]
1799 28 juni
Richter Bos is te gast op het Huis. Agterbosch, Het dagboek van richter Hendrik Jan Bos
1799 8 juli
G.H. van Hugenpoth tot Aerdt schrijft aan een relatie over een bod op het Huis. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1799 15 juli
G.H. van Hugenpoth tot Aerdt krijgt advies van Georg Roijen (jurist) dat er van de erfenis van Herman Otto Bentinck niets te halen is. OAG, eerste aanvulling, nr. 63 [Het testament blijkt rechtens in orde.]
1800 20 maart
Sophia van Haxthausen verkoopt erve Damhuis aan Herman Damhuis te Lattrop. RARO inv.nr. 12, fol. 185
1800 22 mei
Sophia van Haxthausen, weduwe van Herman Otto Bentinck, verkoopt het Huis te Breckelenkamp met alle daaronder behorende goederen aan Paul Levin van Elverfeldt tot Langen voor 56.000 gulden. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1800 25 mei
Van Elverfeldt verkoopt erve Stokke in Lattrop voor 17.500 gulden. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1800 15 juli
Aangifte 50ste penning door Van Elverfeldt in verband met de koop van het Huis te Breckelenkamp. HCO, Archief 50ste penning, nr. 68
1800 11 augustus
Van Elverfeldt treedt, als nieuwe eigenaar van het Huis te Breckelenkamp, op als assessor in de marke. Hij ondertekent met ‘L.S. van Elverfeldt als Annkauffer von Brecklenkamp’. Markeboek LT, p. 408 en 413
1800 29 augustus
‘J.H. (Johan Hendrik) Zegers’ wordt genoemd als advocaat te Zwolle. HCO, Advocaten, Procureurs en Adviserende advocaten 1578-1810
1801
Sophia van Haxthausen wordt onder hulderschap van Gerhard Wilhelm van Reusch beleend met de erven Goossinck, Rerinck, Albertinck, Nienhove en Wersinck. Raet, Akten 48, fol. 35 en 35v
1801 31 maart
Sophia van Haxthausen huwt met Gerhard Wilhelm van Reusch tot Beversundern.
1801 17 juni
Schikking tussen Alexander Bentinck tot Wolda en Sophia van Haxthausen. RARO, inv.nr. 72, p. 271-276
1801 18 juni
De schikking wordt bevestigd voor het gericht van Ootmarsum. Richter is F. de Raet tot Beugelscamp. Alexander Bentinck noemt zich ‘Bentinck tot Langewische en Wolda’. RARO, nr. 72, fol. 271-276
1801 15 november
Van Elverfeldt verkoopt erve Nijhoff in Breklenkamp voor 8.000 gulden. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1801 1 december
Een geschil over het koopcontract van de Breckelenkamp tussen Gerhard Wilhelm van Reusch en zijn vrouw Sophia van Haxsthausen, en Paul van Elverfeldt leidt tot een minnelijke schikking. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1802
In Bentheim komt een geruchtenstroom op gang over het vermeende gebrek aan kredietwaardigheid van Van Elverfeldt. Jahrbuch B 1988, p. 88
1802 21 april
Het Huis te Breckelenkamp wordt inclusief de jachtrechten in Bentheim te koop aangeboden in een advertentie in de Zwolsche Courant. HCO, Zwolsche Courant, 21 april 1802
1802 na 21 april
De verkoopadvertentie van het Huis te Breckelenkamp leidt tot ontsteltenis bij de regering van Bentheim, die onderzoek laat doen naar de jachtrechten van het Huis. Specht, Die hohe und niedere Jagd im deutsch-holländischen Grenzgebiet, p. 91
1802 5 juni
Bentheim geeft toe dat het Huis te Breckelenkamp van oudsher het recht heeft in Duits Breklenkamp te jagen.
Specht, Die hohe und niedere Jagd im deutsch-holländischen Grenzgebiet, p. 91
1802 juli
Berent Wasman (=Wassink) begint met werkzaamheden voor het Huis te Breckelenkamp. TW/OKT, Gom B 01 (rekening van Berent Wasman)
1802 augustus
De schuldeiser Osterkamp zu Herzberg eist gerechtelijk zijn vordering bij Van Elverfeldt op na het uitblijven van een aflossing. Voort, Haus Langen bei Bentheim im Jahre 1803, p. 88
1802 november
De schuldeiseres Von Ompteda zu Celle eist gerechtelijk haar vordering bij Van Elverfeldt op na het uitblijven van een aflossing. Voort, Haus Langen bei Bentheim im Jahre 1803, p. 88
1802 december
Alle overige schuldeisers eisen gerechtelijk hun vorderingen bij Van Elverfeldt op. Voort, Haus Langen bei Bentheim im Jahre 1803, p. 88
1803 april
Opstelling van een overzicht van het vermogen van Van Elverfeldt door de regering van Bentheim in opdracht van het Staatsministerium in Hannover. Voort, Haus Langen bei Bentheim im Jahre 1803, p. 88 e.v.
1803
Een Frans leger trekt door de graafschap Bentheim en bezet het keurvorstendom Hannover.
1803 16 juli
Protest van de advocaat Jan Willem Racer namens Van Elverfeldt tegen de voorgenomen verkoop van het Huis te Breckelenkamp door A. Berends en H. Penninck. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1803 23 augustus
Het Huis wordt voor 16.000 gulden aan Penninck verkocht. RARO, inv.nr. 68
1803 kort na 23 augustus
Van Elverfeldt betaalt de schulden voor zover deze de aanleiding vormden voor de executieverkoop van het Huis, waardoor de verkoop wordt teruggedraaid. RARO, inv.nr. 68
1803 17 oktober
Overeenkomst tussen Gerhard Wilhelm van Reusch en zijn vrouw Sophia van Haxthausen enerzijds en Van Elverfeldt anderzijds. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1803 11 november
Er wordt opnieuw een rechtzaak over het Huis gevoerd. RARO, inv.nr. 68
1804
Van Elverfeld protesteert in diverse brieven aan de drost van Twente tegen de executionele verkoop van het Huis te Breckelenkamp. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1804 8 maart
‘J.H. (Johan Hendrik) Zegers’ wordt genoemd als adviseur te Zwolle. HCO, Advocaten, Procureurs en Adviserende advocaten 1578-1810
1804 24 april
Richter A. Goossen treedt op als gevolmachtigde van de Amsterdamse kooplieden Wils en Ascheberg voor richter J.W. Essink te Ootmarsum in verband met niet betaalde rekeningen van Van Elverfeldt. RARO, inv.nr. 68
1804 1 mei
Van Elverfeldt heeft zijn openstaande schulden nog steeds niet volledig betaald waardoor Penninck door Van Reusch wordt verplicht zijn borgtocht voor Van Elverfeldt gestand te doen. Daarna besluit Penninck tot executionele verkoop. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1804 8 mei
Van Elverfeldt wordt door richter A. Goossen gedagvaard om te verschijnen voor het landsgericht Ootmarsum.
OAG, eerste aanvulling,
nr. 63, p. 26
1804 25 mei
Richter Essink daagt Van Elverfeldt om op 15 juni 1804 voor het gewone gericht binnen Ootmarsum te verschijnen. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1804 juli
De uitgeweken graaf van Bentheim keert terug, op grond van een met de Fransen gesloten overeenkomst, en neemt Lage weer in bezit. Sager, Die Grafschaft Bentheim in der Geschichte, p. 49 e.v.
1804 22 juli
Penninck wordt door het echtpaar Van Reusch-van Haxthausen gesommeerd om in viermaal 24 uur te voldoen aan de borgtogt die hij op zich heeft genomen voor Van Elverfeldt. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1804 voor 8 september 1804
Voor de aanvraag van allodificatie van het Huis bij de leenkamer te Vreden is Van Elverfeldt 1.000 gulden verschuldigd en voor de rentmeester te Vreden 500 gulden (volgens een kladje van Penninck aan advocaat Racer over de afrekening van 8 september 1804). OAG, eerste aanvulling, nr. 63 [De allodificatie is niet doorgegaan, want bij de openbare verkoop is aangetekend dat het Huis nog leenhorig is aan Vreden.]
1804 8 september
Aanbod van Racer als gevolmachtigde van Van Elverfeldt aan de schuldeisers Berends en Penninck. Zij gaan daarmee akkoord. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1804 20 september
Uit een akte waarin hij de Bentheimse leenkamer om allodificering van de Breklenkampse erven vraagt blijkt dat Van Elverfeldt drost van Bentheim is. Raet, Akten 107
1804 21 oktober
Penninck schrijft een brief aan Racer over Beversundern. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1804 25 november
Brief van Racer aan Van Elverfeldt waarin hij schrijft dat de voorwaarden voor de verkoop van de Breckelenkamp in onderling overleg zullen worden vastgesteld. OAG, eerste aanvulling, nr. 63
1804 23 of 28 november
De kooplieden Wils en Ascheberg verkrijgen arrest voor de executionele verkoop van het Huis. RARO, inv.nr. 68
1805 – 1806
Van Elverfeldt is de laatste drost van het graafschap Bentheim. Voort, Die Bentheimer Landdrosten, p. 46 e.v.
1805 – 1813
Johan Hendrik Zegers is waarnemend rentmeester van Lage.
HAT, nrs. 6139 en 6195
1805 9 december
Executionele verkoop van de roerende goederen van het Huis te Breckelenkamp. RARO, inv.nr. 68
1805 10 december
Executionele verkoop van het Huis te Breckelenkamp. H. Vosding van Beverfoorde en N. Goossen kopen de havezate (nr. 1) voor de som van 19.271 gulden. Ze kopen ook de nrs. 2 t/m 36 en nr. 38, erve Wassinck, voor 5.355 gulden, erve Weenders voor 4.205 gulden, ‘Hendrik Wevers plaatschen of halve Gosening’ voor 701 gulden en een stuk land uit erve Nijhoff voor 665 gulden. Jan Engberts of Oortman koopt erve halve Goossinck voor 1.000 gulden. Jan Leferink uit Lattrop de bloedtienden uit Leferinck voor 51 gulden. G. te Boomhuis uit Lattrop het zgn. Arendsnaarplaatschen voor 1.000 gulden en Bosman uit Lattrop de bloedtienden van erve Bosman te Lattrop voor 62 gulden.
RARO, inv.nr. 68
1805 31 december
Aangifte van de verkoop voor de 50ste penning. RARO Archief 50ste penning
1806
De Bataafse Republiek gaat op in het Koninkrijk Holland en Napoleons broer Lodewijk wordt koning. Bentheim wordt Frans. Murat, zwager van Napoleon en groothertog van Berg, krijgt de graafschap Bentheim in gedeelten.
1806
Van Elverfeldt, drost van Bentheim, wordt door het groothertogdom Berg belast met de overdracht en het beheer van klooster Frenswegen. Bemolt van Loghum Slaterus, Het klooster Frenswegen, p. 120-123
1806
Van Elverfeldt wordt, evenals de andere hogere Bentheimse ambtenaren, afgezet door de regering van het groothertogdom Berg.
1806 6 november
Hendrik Zegers schrijft aan Jacob van Wassenaer dat provinciaalraad Smit, met twee andere heren uit Wietmarschen en Neuenhaus, namens de groothertog van Berg de heerlijkheid Lage in bezit genomen heeft. HAT, nr. 6230
1806 27 december
Jacob van Wassenaer verzoekt Hendrik Zegers om zijn zoon Johan Hendrik met het groothertogdom Berg te laten onderhandelen over Lage. HAT, nr. 6231
1806 31 december
Hendrik Zegers vraagt ontslag aan. HAT, nr. 6230
1807
Napoleon geeft zijn broer Jérome Bonaparte een eigen koninkrijk (‘Westphalen’) waarin ook Bentheim met Lage is opgenomen.
1808 2 november
Harrem Volkers, 56 jaar, inwoner van Lage, verklaart aan richter Hendrik Zegers dat aan de vorige eigenaresse van het huis Liesenburg, zijnde de weduwe Wiedenbrugh, ‘zoowel de boomen op den Dijk, gaande voorbij Liesenburg naar Ulsen en het goor, als het alleetje loopende van den tuin, langs het beekje tot aan den Molenkolk, alwaar zij een zoogenaamd lust- of zomerhuisjen met twee rood geverfde Banken geplaatst, en met vier lindeboomen had aanplant, nevens de daaraan onmiddellijk regts gelegene visserij aan Haar edele en niemand anders eigendommelijk toebehoorden’. HAT, nr. 6139 [Hendrik Zegers had Liesenburg dus al voor 2 november 1802 in zijn bezit.]
1810
In verband met de dreiging van de Engelsen lijft Napoleon de hele Noordzeekust, inclusief Westfalen, bij het Franse keizerrijk in. De graafschap Bentheim wordt ingedeeld in drie kantons: Bentheim, Nordhorn en Neuenhaus. Lage wordt gevoegd bij het arrondissement en de ‘mairie’ Neuenhaus, waardoor er een einde komt aan de bijzondere positie daarvan. Johan Zegers wordt beëdigd als burgemeester van Neuenhaus. NLAo Stadsarchiv Neuenhaus, nr. 184
1811 1 mei
Een kwitantie wordt ondertekend met ‘H. Zegers richter en rentmeester’ (getekend te Lage). HAT, nr. 6802/11
1812
Hendrik Zegers overlijdt. HAT, nr. 6124
1812
Jacob van Wassenaer Obdam benoemt Jan Willem Racer en de rentmeester van Twickel Jan Christiaan Brill tot toeziende voogden van zijn dochter Marie Cornelie. HAT, nr. 765
1812
Jacob van Wassenaer Obdam overlijdt. HAT, p. 116
1812 ca.
Johan Zegers koopt het Huis te Breckelenkamp.
1812 11 november
Johan Zegers ondertekent een kwitantie met ‘J.H. Zegers rentmeester dezer heerlijkheid’ (getekend te Lage). HAT, nr. 6802/12
1812 najaar en winter
Campagne van Napoleon tegen Rusland.
1813 1 mei
Johan Zegers ondertekent een kwitantie met ‘J.H. Zegers i:u:dr maire alhier (=Lage) te Nienhuis en Veldhuizen’. HAT, nr. 6802/13
1813 18 augustus
Exploot door de deurwaarder ter aanzegging van het ontslag van Johan Zegers als rentmeester van Lage en Weldam. HAT, nr. 6140 [De administratie wordt vanaf dat moment gedaan door de rentmeester van Twickel en in Lage blijft een onderrentmeester.]
1813 21 augustus
Johan Zegers schrijft aan Jan Willem Racer dat hij benoemd is tot president van de centrale directie van het kanton Neuenhaus. HAT, nr. 6139
1813 29 augustus
Willem van Heeckeren schrijft Racer over zijn grieven tegen Zegers. HAT, nr. 6139
1813 16-19 oktober
Napoleon lijdt zijn tot dan toe zwaarste nederlaag in de Volkerenslag bij Leipzig tegen de zesde coalitie en wordt daardoor gedwongen zich uit Duitsland terug te trekken.
1813 24 november
Bentheim komt weer onder Hannoverse regering. Visch, Geschiedenis van het Graafschap Bentheim, p. 239
1813 eind
Brief van rentmeester Jan Christiaan Brill aan Racer met uitvoerige documentatie over de ‘quaestie Zegers’. HAT, nr. 6139
1814
Jan Christiaan Brill, rentmeester van Twickel, overlijdt. HAT, deel I, p. xli
1814 1 mei
Johan Zegers ondertekent een kwitantie met ‘J.H. Zegers i:u:dr maire alhier (=Lage) te Nienhuis en Veldhuizen’. HAT, nr. 6802/14
1814-1815
Zegers is burgemeester van Lage, Neuenhaus en Veldhausen.
1815
Brief van Zegers aan Van Heeckeren met een adellijk zegel van Zegers.
HAT, nr. 6802/1
1815 20 juli
Willem van Heeckeren en Johan Zegers treffen een schikking. HAT, nr. 6139
1816
Lage wordt een eigen gemeente met als eerste burgemeester Johan Zegers, die dan geen burgemeester meer is van Neuenhaus en Veldhausen. Jahrbuch B 1965, p. 90
1816
Begin van de bouw van de kerk en de pastorie te Lattrop.
1817
Namens Maria Cornelia van Wassenaer van Obdam verpacht Twickel de jacht en visserij in Lage aan Johan Zegers.
HAT, nr. 6354
1817
Johan Zegers is opgenomen in de ‘Nominatieve Lijst der Belastingschuldigen, welke ten kantore der Directe Belastingen te Ootmarsum over den jare 1817 ten minsten eenhonderd en twintig guldens in de Grond- en Personeele en mobilaire belastingen betalen’.
1820
J.G. Sluyter wordt beroepen als predikant te Lage. HAT, nr. 6712
1820
Eerste grote verbouwing van het Huis te Breckelenkamp door Johan Zegers. Kadastrale kaart Denekamp 30E Brekkelenkamp, blad 7
1820 8 september
Johan Zegers trouwt te Goor met Petronella Maria Gerriëtta ten Haaff.
1821 12 augustus
Heloise Lydia Wilhelmina Zegers, dochter van Johan Zegers en Maria ten Haaff, wordt geboren te Lage.
1821-1855
B. Bitter is onderrentmeester van Lage. HAT, nr. 6222
1826 21 januari
Johan Zegers beklaagt zich in een brief aan ‘Hoheits Commissär’ Duncker over een inspectie van grensstenen waartoe hij door Van Heeckeren is verplicht. Arbeitsgruppe ‘Dorfchronik’ der Dorf-, Burg- und Mühlenfreunde Lage, Lage Geschichte und Geschichten, p. 111
1827 27 maart
Zegers schrijft in een begeleidende brief bij de verantwoording van de kerkrekening aan Van Heeckeren over door zijn overleden vader betaalde voorschotten die nooit zijn verrekend. HAT, nr. 6802/27
1828
Akte van volmacht van Maria Cornelia van Wassenaer Obdam voor Johan Zegers, rentmeester van de kerk te Lage, voor ontvangst van renten etc. HAT, nr. 6787
1831 of later
Controle van de jaarrekeningen van de gemeente Lage vanwege het Meppener Ambt over de jaren 1816 tot 1830 door dominee Sluyter uit Lage, leraar Zwitsers uit Lage en rentmeester Mellink van Twickel. Van de 613 gulden die Zegers zegt te hebben voorgeschoten, kan geen schiftelijk bewijs worden overlegd. Sager , Domine Sluyter von Lage und die Geschichte seiner Ahnen, p. 90
1834
Johan Zegers is burgemeester van Lage. HAT, nr. 6125
1844
Tweede verbouwing van het Huis te Breckelenkamp door Johan Zegers.
1844
Jaartal op een gevelsteen in de noordvleugel.
1844 1 september
Heloise Lydia Wilhelmina Zegers huwt te Lage met Jacob Joris Backer van Leuven.
1849
Johan Zegers wordt voor het laatst vermeld als burgemeester van Lage. HAT, nr. 6120
1858
Johan Zegers neemt diverse schulden aan de kerk van Lage over. HAT, nr. 6837
1859 t/m 1863
J.G. Sluyter is onderrentmeester van Lage. HAT, nr. 6351
1862 3 juli
Johan Zegers krijgt toestemming om een duiventil te plaatsen. AHB (kopie)
1863 2 juli
De burgemeester van Denekamp vraagt de Officier van Justitie te Almelo om aan Johan Zegers toestemming te geven om op zijn eigen landgoed begraven te mogen worden. AHB (kopie)
1863 10 juli
Johan Hendrik Zegers overlijdt en wordt begraven op eigen grond, nabij het Huis.
1865
In een legger van de markeverdeling staat dat Zegers in Breklenkamp twaalf huizen bezit met vermelding van de waartallen van de gewaarde huizen.
HAT, nr. 6517
1865
Legger van de verdeling van de markegronden. Zegers wordt toegedeeld voor 7699,22 en Twickel voor 12559,78. HAT, nr. 6521
1868 17 januari
Petronella Zegers-ten Haaff verkoopt Gosslinkmate in Lage aan Twickel voor 1.025 gulden. HAT, nr. 6452/13
1870 7 april
Jan Elias George Backer van Leuven huwt te Arnhem met Adolphine Henriette Muschart.
1871
Brieven over verkoop van grond van Petronella Zegers-ten Haaff aan Twickel. HAT, nr. 6129/7
1871
De marke Breklenkamp wordt verdeeld. Demoed, Mandegoed schandegoed, p. 100
1872
Jacob Joris Backer van Leuven, echtgenoot van Heloise Zegers, overlijdt.
1874 26 oktober
Johanna Petronella Lydia Backer van Leuven, dochter van Jacob Joris Backer van Leuven en Heloise Lydia Wilhelmina Zegers (‘Vrouwe van Breckelenkamp’ genoemd) trouwt te Ootmarsum met de predikant Gerrit Feenstra. [Heloise Zegers woont dan dus al op het Huis.]
Tussen 1877 en 6 mei 1882
Verbouwing door Heloise Backer van Leuven-Zegers. Een gedeelte van de zandstenen kruiskozijnen wordt vervangen door Engelse ramen gevat in zandstenen kozijnen. De gebrandschilderde ramen worden verwijderd.(zie 1877 en 6 mei 1882).
1881 21 juni
De kerk bij het klooster Frenswegen wordt door de bliksem getroffen en brandt geheel af. Navorscher 1881, p. 377
1882 6 mei
Heloise Backer van Leuven-Zegers schrijft een kwitantie: ‘ontvangen van de rentmeester van Twickel 355 gulden voor de geschilderde brandglazen uit het Jonkershuis te Brecklenkamp’. HAT, nr. 1560/5
1882 18 augustus
Opening ‘geschiedkundig-Overijsselsche Tentoonstelling’, waarop tien ramen van het Huis worden getoond. Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis, Geschiedkundig-Overijsselsche Tentoonstelling Catalogus, p. 214 en 215
1884
Petronella Zegers-ten Haaff overlijdt.
1885-1888
Brieven van de rentmeester van Twickel W.J. Bitter aan Heloise Backer van Leuven-Zegers. HAT, nr. 6130 (transcripten opgenomen in de bijlage Stukken)
1885-1888
Brieven van Heloise Backer van Leuven-Zegers aan de opzichter van Lage P. Bitter. HAT, nr. 6131 (transcripten opgenomen in de bijlage Stukken)
1900 2 februari
Heloise Backer van Leuven-Zegers overlijdt.
1900-1901
Correspondentie naar en van Twickel over de verkoop van het Huis te Breckelenkamp. HAT, nr. 6549 (transcripten opgenomen in de bijlage Stukken)
1901 3 oktober
Publieke verkoop van het Huis te Breckelenkamp met alle bijbehorende erven bij toeslag in hotel Teusse te Ootmarsum ten overstaan van notaris ten Pol in Ootmarsum. Veilingboek van familie Smoes te Breklenkamp (met aantekeningen van Smoes over het verloop van de veiling, kopie AHB);Veilingboek van Christiaan van Blanken (met aantekeningen van Christiaan van Blanken over de goederen en het verloop van de veiling). HAT, nr. 6549
1901 29 oktober
Christiaan Maurits van Blanken verkoopt het Huis te Breckelenkamp aan Rodolphe van Heeckeren voor 8.592,30 gulden. HAT, nr. 6549
1902 9 juni
Petronella Maria Suzanne Backer van Leuven huwt te Ginneken en Bavel met Otto Henri George Gelderman.
1936 26 juli
Rodolphe van Heeckeren overlijdt. Haverkate, Twickel bewoond en bewaard, p. 116
1938 15 mei
Excursie van leden van de Natuur Historische Vereeniging naar Denekamp met een rondleiding door ‘meester’ Bernink. AHB, Amateurfilm, maker onbekend
1938 oktober
Correspondentie van A.H. (Arnold Helmig) van Heek aan de architect Van Broekhuizen en van Van Broekhuizen aan rentmeester W.H. Bitter over de onmogelijkheid om aan eisen van Twickel met betrekking tot de instandhouding van het Huis te voldoen.
HAT, nr. 6943
1941 13 augustus
Brief van rentmeester Bitter aan A.H. van Heek waarin toestemming wordt gegeven om voorzieningen te treffen om verder verval van het Huis te voorkomen. HAT, nr. 6944 [Uit de brief blijkt dat Twickel zich in principe bereid heeft verklaard tot verkoop van het Huis.]
1941 november tot februari 1942
G.W. van Arragon en B. van der Wal maken voor het architectenbureau Feenstra en Van Broekhuizen te Hengelo, in opdracht van A.H. van Heek, opmetingstekeningen van de onverbouwde staat van het Huis. AHB
1941 23 december
Oprichting van de Stichting tot instandhouding van het Huis te Brecklenkamp. AHB (kopie) [Kopie oprichtingsakte ter beschikking gesteld door B.G. Cromhoff, schoonzoon van A.H. van Heek.]
1942 17 februari
Het Huis wordt door M.A.M.A. van Aldenburg Bentinck verkocht aan de Stichting tot instandhouding van het Huis te Brecklenkamp. HAT, nr. 6944
1942 3 juni
De Duitsers vaardigden een bouwverbod uit dat 1 juli ingaat.
1945 4 april
Bevrijding van noordoost Twente.
1946
Het Huis met omliggend terrein wordt verhuurd aan de Nederlandse Jeugd Herberg Centrale (NJHC). Brief van Stichting tot instandhouding van het Huis te Brecklenkamp aan Stichting Twickel
1946 24 september
Opening van het gerestaureerde Huis te Breckelenkamp. Gastenboek van ‘de Breckelencamp’, AHB (kopie) [Ter beschikking gesteld door Arnold Enklaar, kleinzoon van A.H. van Heek.]
1946 23 november
Officiële opening van de jeugdherberg ‘De Breckelenkamp’. Krantenknipsel uit een krant van 26 november 1946, vermoedelijk het Haagsch Dagblad. [Ter beschikking gesteld door B.G. Cromhoff.]
1950 17 oktober
Vergadering van Twentse en Duitse gemeentes met als doel herstel van de goede vooroorlogse betrekkingen. Blokhuis, Enkele grensgemeenten in Twente leggen in 1950 eerste contacten met aantal gemeenten in de Graafschap
1974 18 juni
Stichting tot instandhouding van het Huis te Brecklenkamp biedt het Huis te koop aan aan Stichting Twickel i.v.m. het eerste kooprecht dat Twickel in 1942 had bedongen. Brief van Stichting tot instandhouding van het Huis te Breckelenkamp aan Stichting Twickel. [Ter beschikking gesteld door B.G. Cromhoff.]
1974 7 augustus
Twickel maakt geen gebruik van het recht van eerste koop. Brief van Stichting Twickel aan Stichting tot instandhouding van het Huis te Brecklenkamp, [Ter beschikking gesteld door B.G. Cromhoff.]
1975
Stichting tot instandhouding van het Huis te Brecklenkamp en de NJHC komen tot een akkoord over de verkoop van het Huis aan de NJHC. Twentsche Courant, 27 januari 1976
1975 30 september
Stichting tot instandhouding van het Huis te Brecklenkamp laat onderzoek doen naar de gevolgen van de verlaging van het waterpeil. Rapport ir. E.H. van Broekhuizen van 18 oktober 1975. [Ter beschikking gesteld door B.G. Cromhoff.]
1976 januari
Onderzoek heeft uitgewezen dat er als gevolg van de lage waterstand schade is aangericht aan het Huis, de NJHC besluit daarop de koop voorlopig niet te laten doorgaan. Twentsche Courant, 27 januari 1976
1976 juli-augustus
Uit nader onderzoek blijkt dat er gebreken zijn aan de fundering. De NJHC vraagt een bijdrage in de restauratiekosten van CRM. Twentsche Courant, 28 september 1976
1977
Begin van een verbouwing door de NJHC. De jeugdherberg wordt tot 1 april 1978 gesloten. De Mars, Overijssels maandblad, februari 1978, p. 44
1978 begin
Stichting tot instandhouding van het Huis te Brecklenkamp verkoopt het Huis aan de NJHC. De Mars, Overijssels maandblad, februari 1978, p. 44
1985
Er wordt een landschapsplan voor het Huis te Breckelenkamp opgesteld. Ing. André Bijkerk, ’t Huis te Brecklenkamp, AHB
1986 januari
De oprijlaan en enkele andere bomen worden gekapt. AHB, Verslag van de rekonstruktie van het bomenbestand rond havezathe de Breckelenkamp. [Ter beschikking gesteld door André Bijkerk.]
1987
De Denekampse architect Gerhard Busscher maakt een ontwerptekening voor een nieuw gebouw op het voorterrein. AHB
1990 begin augustus
Er verschijnen krantenartikelen over de mogelijke sluiting van de jeugdherberg. AHB, krantenartikelen
1991 1 januari
De jeugdherberg wordt gesloten. AHB, krantenartikelen
1991 14 augustus
Het Huis wordt door de NJHC verkocht aan M.A.M. (Matthijs) Wanrooij. AHB, koopcontract
1991-1994
Restauratie van het Huis, begin aanleg van de tuinen en het park. AHB
1993-1998
Aanleg tuinen en park. AHB
1994
Aanleg rosarium. AHB
1995
Bouw van de kapschuur. AHB
1996-1998
Bouw van de oranjerie naar ontwerp van M.A.M. Wanrooij. AHB
1998 20 maart
M.A.M. Wanrooij koopt de aanliggende grond ten zuidwesten van het Huis tot aan de Jonkershoesweg met de vroeger tot het Huis behorende bomenlaan van Stichting Twickel. AHB
1998-2000
Landschapsontwikkeling van de aanliggende grond ten zuidwesten van het Huis tot aan de Jonkershoesweg. AHB
2001
Stichting het Huis te Breckelenkamp koopt de onderdelen van een kas uit 1902 AHB
2001-2004
Opbouw en restauratie van de kas in de moestuin. AHB
2005
De natuurhistorische boekencollectie van museum Natura Docet te Denekamp wordt aangekocht door Stichting Het Huis te Breckelenkamp en ondergebracht in de bibliotheek van het Huis. AHB
2008 3 juni
M.A.M. Wanrooij koopt 4,5 ha aanliggende grond ten zuiden en zuidoosten van het Huis van Stichting Twickel, met de vroeger tot het Huis behorende bomenlaan langs het Scholtenerf. AHB
2010
Start van het landschapsontwikkelingsproject met herstel van het waterbeheer van landgoed Het Huis te Breckelenkamp. AHB